130-lecie Teatru im. J. Osterwy: W sobotę piękny jubileusz

Andrzej Z. Kowalczyk
Małgorzata Genca
W sobotę, 6 lutego lubelski Teatr im. Juliusza Osterwy będzie obchodzić piękny jubileusz. Właśnie 6 lutego 1886 roku odbyło się uroczyste otwarcie nowego gmachu Teatru Zimowego przy ul. Namiestnikowskiej

Budynek, który dziś jest siedzibą Teatru Osterwy, liczy sobie już 130 lat. Jest jednym z najstarszych w Polsce - po krakowskim Starym Teatrze (otwartym w 1799 r.), Narodowym w Warszawie (1833 r.) i Polskim w Poznaniu (1875 r.) - budynków teatralnych nieprzerwanie spełniających swoją funkcję.

Fundatorzy teatru. Poszukujemy potomków tych osób. Można przyjść do naszej redakcji osobiście (Krakowskie Przedmieście 10/1) lub pisać na adres: s.hejno@kurierlubelski.pl

Gmach według projektu Karola Kozłowskiego został wybudowany przez Spółkę Cywilną „Teatr Lubelski” w ciągu zaledwie dwóch lat, co należy uznać za tempo wręcz ekspresowe (zwłaszcza jeśli przypomnimy sobie dzieje obiektu noszącego dziś miano Centrum Spotkania Kultur, ale przez cztery dekady zwanego Teatrem w Budowie). Powstał wyłącznie ze składek społecznych; wznieśli go „Lublinianie - sobie”, za sprawą inicjatywy lubelskich przemysłowców, kupców, inteligencji i okolicznych ziemian. Kim byli ci, którzy wybudowali nam teatr?

Grosz na kulturę
Pozornie odpowiedź na to pytanie nie jest trudna. Zachował się wypis aktu założycielskiego spółki sporządzony przez notariusza Felixa syna Jana Wasiutyńskiego. Jest także „Lista osób, które groszem swym przyczyniły się do wzniesienia nowego teatru w Lublinie”.

Wydawać by się więc mogło, że wystarczy wygooglować wymienione w owych dokumentach nazwiska i już będziemy wiedzieć wszystko. To jednak mylny pogląd. Owszem, wśród założycieli spółki i fundatorów teatru są osoby powszechnie znane, których życie i działalność są dobrze udokumentowane, jak August i Juliusz Vetterowie, Adolf i Juliusz Frickowie, Henryk i Edward Krausse, inżynier i przemysłowiec Mieczysław Wolski, księgarz i wydawca Michał Arct czy właściciel majątku Tatary Władysław Graf. Ale o wielu wiemy dziś mało, a pogłębienie tej powierzchownej wiedzy wymagałoby długiej i żmudnej kwerendy w rocznikach ówczesnej prasy i archiwalnych dokumentach. Charakterystyczne jednak jest to, że ich nazwiska spotykamy nie tylko w dokumentach dotyczących budowy teatru, lecz także w dorocznych sprawozdaniach z działalności Lubelskiego Towarzystwa Dobroczynnego, co świadczy o tym, że byli to autentyczni społecznicy i filantropi.

Browar, młyn i teatr
Inicjatorem budowy teatru był Adolf Frick, który wraz z bratem Juliuszem prowadził browar „A. i J. Frick”. Nie była to jednak jedyna sfera jego działalności gospodarczej.

W historii zapisał się również jako twórca rynku kredytowo-oszczędnościowego w naszym mieście. Był założycielem Kasy Przemysłowców Lubelskich (1884 r.) udzielającej kredytów obrotowych oraz Towarzystwa Kredytowego miasta Lublina (1885 r.) specjalizującego się w kredytach hipotecznych. Z Kasą Przemysłowców Lubelskich związany był także inny z fundatorów teatru - Edward Krausse, jej wieloletni prezes. Do rodziny Krausse należał „Młyn wodno-parowy H. i E. Krausse” z własną bocznicą kolejową. Po II wojnie światowej to przedsiębiorstwo zostało znacjonalizowane, ale jeszcze długo po tym nikt w Lublinie nie mówił o nim inaczej, jak „młyn Kraussego”.

Vetterowie: hojni i z misją dla Lublina
Wśród fundatorów teatru nie mogło oczywiście zabraknąć braci Augusta i Juliusza Vetterów, właścicieli m.in. wielkiego browaru, destylarni, fabryki słodu i wytwórni wód gazowanych, ale przede wszystkim największych chyba w całej historii Lublina filantropów.

Filantropijną działalność rozpoczął już ich ojciec Karol Rudolf - twórca „imperium” Vetterów, który hojnie łożył na rzecz Lubelskiego Towarzystwa Dobroczynności, ale było to zaledwie preludium do działalności jego synów. August Vetter był głównym fundatorem gmachu Lubelskiej Szkoły Handlowej, dwukrotnie pełnił funkcję prezesa jej Rady Opiekuńczej i szczodrze wspierał wszelkie jej inicjatywy. To dzieło kontynuował jego brat - Juliusz.

Za jego sprawą sprowadzono do placówki najlepszych profesorów, zmniejszono czesne dla ubogiej młodzieży i ustanowiono fundusz stypendialny, umożliwiono absolwentom studia na zagranicznych uniwersytetach. Nic więc dziwnego, że w uznaniu zasług braci nadano szkole - w 1928 r. - imię A. i J. Vetterów, które nosi do dziś jako Zespół Szkół Ekonomicznych. A hojności Juliusza Vettera doświadczyły również inne instytucje, jak m.in. Szpital Dzieciątka Jezus, Muzeum Lubelskie czy Towarzystwo Biblioteki Publicznej im. H. Łopacińskiego.

Szukamy potomków dawnych fundatorów
To oczywiście tylko kilku, tych najbardziej znanych, fundatorów lubelskiego teatru.

Ale godzi się choćby wspomnieć o innych, jak Jan Kleniewski herbu Zagłoba, ziemianin i przemysłowiec, który stworzył prawdziwy wielobranżowy „koncern” gospodarczy; kupiec Marceli Bogucki, sekretarz Zarządu lubelskiej Resursy Kupieckiej; Antoni Bokszański, właściciel hotelu Victoria; wybitny przyrodnik i nauczyciel Leon Nowakowski, w latach budowy teatru - dyrektor Szkoły Realnej w Lublinie czy cenieni lekarze: dr Gustaw Doliński, internista i higienista oraz dr Aleksander Janiszewski, współtwórca Lubelskiego Towarzystwa Lekarskiego. A sobotni jubileusz teatru to dobra okazja, by przypomnieć sobie także o pozostałych. Może odezwą się ich potomkowie i opowiedzą naszym Czytelnikom ich historie? Wspólnie z Teatrem im. J. Osterwy czekamy na sygnały.

Więcej o historii powstania Teatru im. J. Osterwy w Lublinie przeczytacie w marcowym numerze „naszej Historii“. Zapraszamy do kiosków.

Marsz KOD w Lublinie. To protest przeciw inwigilacji (ZDJĘCIA)
Wręczono „lubelskie anioły” - nagrodę Angelus za miniony rok
Nocna Dycha do Maratonu: Walczyli nocą ulicami Lublina
Pomysły studentów UP na Lublin. Zobacz ZDJĘCIA
Antoni Macierewicz w Lublinie. Polsko-ukraińsko-litewska brygada w ciągu roku osiągnie gotowość


Codziennie rano najświeższe informacje z Lublina i okolic na Twoją skrzynkę mailową.
Zapisz się do newslettera!

Wideo

Komentarze 14

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

G
Gość

kwa kwa kwa kwa

k
kwaaaa

Płakac to trzeba nad dobra zmiana i wojewoda bucem.

b
burak

z kaczorami moherami trzeba jechac jak z łysą kobyła

p
psst

smutne że mamy psychicznego klienta rządzącego naszym województwem, stara się chłopina jak może od samego poczatku żeby dorównać w swojej głupocie takim obłąkanym popaprańcom jak jaro i macierek

w
widz

Powinien być w pierwszej kolejności zakaz wywieszania tam flagi Unii Europejskiej następnym posunięciem nakaz usunięcia zdjęć wszystkich aktorów którzy chociaż dzień grali za" komuny".
Co do pana Jarosława niech odda dyplomy uczelni bo szkolili go "komuniści".

x
x

Burak nawet nie cukrowy z ciebie człowieczku /z małej litery - cel zamierzony i wykonany/

J
Jan bez ziemi

To zamilcz.Ja wiem o co mam apelować o zmianę patrona teatru.Może coś masz do Jarosława Kaczyńskiego, czyż nie jest Wielkim Polakiem?
Uważasz że Prezydent Andrzej Duda nie jest niezłomny?
Oj kolego, uważaj,uważaj.

v
viki

Jak ci tu źle, azrael czeka.

j
jesteś Apel bez rozumu!

kurde, co za fajfus z ciebie. NI to się śmiać, ni to płakać.

J
Jan bez ziemi

Wzywam Pana Wojewodę o niezwłoczne zmienienie nazwy teatru - patronem niech będzie Olbrzymi Strateg, Odnowiciel Narodu, Wizjoner i Zbawca, Tępiciel Szmaty Europejskiej - Jarosław Kaczyński.
Niech Pan będzie niezłomny, niech Pan bierze przykład z Wielkiego Prezydenta naszego kraju, z Prezydenta Andrzeja Dudy.

n
nikko

Słabo sie robi od takich komentarzy. Powszechni Oszuści nie mogą spać, bo złote koryto odcina im się od ryja... kwi...kwi...kwi

u
ucynili z ta kraina

Uwaga wciekłe kaczki minusują.

s
sprawiedliwie

Panie wojewodo, zburzyc budynek , tam wystawiali sztuki za prl - u a jak nie zburzyc to przynajmniej zakrzyzowac.

l
lbn

W ramach jubileuszu przekazać budynek i fundusze tym petrasiewiczom z NN - oni to dopiero odstawią sztuki!!!

Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3