Getto w Lublinie. Niezwykła kolekcja nieznanych dotąd zdjęć udostępniona Teatrowi NN

Małgorzata SzlachetkaZaktualizowano 
Kamienica u wylotu Bramy Grodzkiej, po stronie Zamku. Wyjątkowo chętnie fotografowania przez Niemców w czasie okupacji, ale znamy ją też z przedwojennego zdjęcia Jana Bułhaka. Na prezentowanej fotografii domu przy ulicy Szerokiej Żydzi noszą już opaski z gwiazdą Dawida. Kolekcja prywatna/Ośrodek Brama Grodzka-Teatr NN
Kolekcję ponad 130 fotografii Lublina z okresu II wojny światowej Teatrowi NN udostępnił lubelski kolekcjoner. Zdjęcia przez lata skupywał na internetowych aukcjach z terenu Europy.

- Trafiły do nas naprawdę unikatowe materiały, zbiór ponad 130 zdjęć z okresu II wojny światowej - tak rozmowę o tej kolekcji rozpoczęła we wtorek Joanna Zętar z Ośrodka Brama Grodzka - Teatr NN w Lublinie.

Zdjęcia zostały przekazane Teatrowi NN do zeskanowania, przez pragnącego zachować anonimowość kolekcjonera z Lublina. Osoba ta zbierała fotografie przez wiele lat, skupując je na internetowych aukcjach.

CZYTAJ TEŻ: Na śmierć poszło 26 tys. Żydów. Kolejna rocznica likwidacji getta na Podzamczu

- Większość została wykonana prawdopodobnie przez niemieckich żołnierzy. Możemy podejrzewać, że pochodzą one ze zbiorów ich potomków - mówił Marcin Fedorowicz z Pracowni Ikonografii Ośrodka Brama Grodzka - Teatr NN w czasie wtorkowej prezentacji wyboru 25 zdjęć z ponad 130 sztuk.

Widzimy na przykład zdjęcie wykonane z placu Po Farze, na którym pozują trzej niemieccy żołnierze. W tle widać zabudowę dzielnicy żydowskiej na Podzamczu oraz Zamek Lubelski. - Niemcy traktowali fotografowanie się na tle dzielnicy żydowskiej jako coś egzotycznego, rodzaj turystycznej pamiątki - dodał Fedorowicz.

Fotografie miasta, którego już nie ma

W kolekcji są kadry pochodzące z różnych okresów II wojny światowej. Od początku niemieckiej okupacji, przez ujęcie rynku w stronę ulicy Grodzkiej, gdzie widzimy tablicę informującą o granicy getta, po dokumentację etapu wyburzania pożydowskich domów. Po tym, jak Niemcy zlikwidowali już getto na Podzamczu.

Na razie czekamy na dokładne wydatowanie zdjęć. W przypadku niektórych z nich nie ma pewności jeszcze, że zostały wykonane w Lublinie. Analizie muszą jeszcze zostać poddane napisy w języku niemieckim, jakie znajdują się na odwrocie niektórych z odbitek.

Oglądamy unikatowe kadry z dziś już nieistniejących ulic, m.in. Jatecznej, Szerokiej i Krawieckiej. Na niektórych zdjęciach widać na przykład charakterystyczną kamienicę, jaka stała u wylotu Bramy Grodzkiej, po stronie Zamku Lubelskiego. Na innych mamy fragment synagogi Maharszala, zwanej Wielką Synagogą - zniszczonej na rozkaz Niemców.

Na wielu ze zdjęć widać Żydów noszących opaskami z Gwiazdą Dawida. Mamy też kadry jatek na targu przy ulicy Świętoduskiej. Na pierwszym planie Niemiec pozuje koledze do zdjęcia, w tle widać mieszkańców dzielnicy.

Widzimy też ulicę Grodzką podzieloną ogrodzeniem z drutu kolczastego. Fotograf uchwycił historyczny moment. - Gdy Niemcy podzielili teren zamkniętej dzielnicy żydowskiej na getto A i B, co było wstępem do jej likwidacji. Ten przejściowy okres trwał zaledwie kilka miesięcy, znamy dosłownie kilka takich fotografii - podkreślał Marcin Fedorowicz z Teatru NN.

Osoby wartościowe dla Niemców, m.in. pracujące w niemieckich przedsiębiorstwach, dostały prawo do znalezienia się w mniejszym getcie B. Pozostali Żydzi, stłoczeni w getcie A, zostali wywiezieni bydlęcymi wagonami na śmierć do obozu zagłady w Bełżcu. Ci, których wyrok został przez Niemców odroczony, mieli przenieść się do nowego getta, na Majdan Tatarski. Ostatecznie również zginęli.

Datowanie niektórych zdjęć ułatwi to, że balkony nie mają metalowych balustrad - zostały zdemontowane z żydowskich domów na rozkaz Niemców. W analizie fotografii pomoże także widok miejsc, jakie istnieją na dziś, m.in. kamienic przy ulicy Lubartowskiej i Kowalskiej, cerkwi przy ulicy Ruskiej, Zamku Lubelskiego oraz pawilonu, w którym obecnie jest sklep Bazar.

Marcin Fedorowicz z Teatru NN zwraca uwagę na jeszcze jeden, wyjątkowy kadr. - Z pozoru jest to zwykłe ujęcie przechodniów, ale w tle widzimy balustradę nieistniejącego dziś tzw. żelaznego mostu z ulicy Lubartowskiej. Czechówka jest już zasypana, te prace zaczęły się jeszcze przed początkiem wojny i trwały do 1940 roku - wyjaśnia Fedorowicz.

Burzenie getta na Podzamczu

Są też zdjęcia pustych ulic, już z okresu wyburzania getta. Często już z otworami zamiast okien. Poza tym kadry ruin Podzamcza, m.in. ulicy Szerokiej, a także domów stojących u stóp Wzgórza Zamkowego. - Wyburzanie ulicy Szerokiej trwało jeszcze na początku 1943 roku. Nowy Głos Lubelski donosił o wypadkach budowlanych, jakie miały miejsce w czasie rozbiórki, podając konkretne adresy - zaznaczył Marcin Fedorowicz z Pracowni Ikonografii Ośrodka Brama Grodzka - Teatr NN. I dodaje: - Do wykonywania tych prac byli zmuszani żydowscy więźniowie.

Około 90 zdjęć z kolekcji liczącej ponad 130 sztuk zostało udostępnionych TUTAJ.

ZOBACZ TEŻ:

Wideo

Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych”i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Komentarze 6

Ta strona jest chroniona przez reCAPTCHA i obowiązują na niej polityka prywatności oraz warunki korzystania z usługi firmy Google. Dodając komentarz, akceptujesz regulamin oraz Politykę Prywatności.

Podaj powód zgłoszenia

d
dr Japa

Nie sa ich własnością . I tak jest na wielu fotkach z roznych zbiorów.

M
Marcin

Ale to. Syf był i ci ludzie syfiasci .... i nie chodzi o getto ale na zdjęciach z przed wybuchu wojny to samo w dzielnicy żydowskiej - syf i brud totalny....

A
Adam

Dziękuję.

d
dr Marco

Dodam tylko, że nazwa LUBLIN wywołuje szczery uśmiech na twarzy jeśli gdziekolwiek na Świecie wypowiesz ją każdemu przedstawicielowi Narodu Izraela..

A
Adam

Społeczność Żydowska stanowiła bardzo dużą część mieszkańców Lublina.Więc wymazywanie ich z pamięci naszego miasta i obecnego pokolenia jest zakłamywaniem rzeczywistość.Żydzi to po prostu część historii naszego miasta i tyle, a zdjęcia które widać to przywoływania ich pamięci i krwawej karty jaką w raz z resztą mieszkańców naszego miasta,zapisali w historii okupowanego przez hitlerowców Lublina.

d
dr Marco

Chwała Kurierkowi, że pisze że zdjęcia zrobili niemieccy soldaten, a nie jacyś mityczni NAZIŚCI. Nasi Bracia żyli w Lublinie kilkaset lat, a ślady po nich zniszczono w krótkim okresie czasu. Zwróćcie uwagę na zdjęcie nr 1 - uśmiechnięci zwyrodnialcy oceniają jak dobrze zorganizować "robotę"....

Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3