18+

Treść tylko dla pełnoletnich

Kolejna strona może zawierać treści nieodpowiednie dla osób niepełnoletnich. Jeśli chcesz do niej dotrzeć, wybierz niżej odpowiedni przycisk!

Nadzorczyni z Majdanka: Powojenna idylla "Kobyły", czyli Hermine Braunsteiner (FOTO)

Ewa Pajuro
Ewa Pajuro
Hermine Braunsteiner pozuje z lwiątkami. W tle widać jezioro Eibsee, u podnóża najwyższego szczytu Niemiec – Zugspitze (1957) Archiwum prywatne
Dla większości więźniarek była po prostu Kobyłą. Wysoką, dobrze zbudowaną nadzorczynią, która lubowała się w kopaniu i deptaniu swoich ofiar. Po wojnie wyjechała do USA, była gosposią domową, opiekowała się dziećmi, podróżowała. Prywatne, niepublikowane listy i zdjęcia Hermine Braunsteiner, kierowniczki kancelarii obozu na Majdanku, odnaleziono niedawno w Austrii. Niektórzy sądzą, że historia zbrodniarki była jedną z inspiracji dla autora książki pt. "Lektor".

Na dokumenty natrafił austriacki fotograf Benjamin (nie chce podawać nazwiska) mieszkający na stałe w Berlinie. Jego nieżyjąca już babcia poznała Hermine Braunsteiner po wojnie. Z dokumentów odnalezionych w jej domowym archiwum wynika, że kobiety korespondowały ze sobą przez około 20 lat. - Mama wspominała, że babcia znała kogoś takiego jak Braunsteiner. Nie zdawałem sobie jednak sprawy z tego, że tak bardzo się ze sobą przyjaźniły - przyznaje mężczyzna.

Mściwa i władcza
- Braunsteiner była jedną z najbardziej brutalnych kobiet w obozie - mówi Robert Kuwałek, pracownik naukowy Państwowego Muzeum na Majdanku. - Przybyła tu z pierwszą grupą nadzorczyń, gdy tworzono obóz kobiecy i pozostała aż do końca, do jego ewakuacji - tłumaczy.

Braunsteiner pojawia się niemal we wszystkich wspomnieniach i zeznaniach byłych więźniarek. Opisy są bliźniaczo podobne. - Biła i robiła to z dużym zapałem. Wychodziła przed szereg. Bardzo chętnie sama wymierzała karę chłosty. Ponadto kopała i deptała więźniarki. Stąd jej przydomek "Kobyła" - wyjaśnia Kuwałek.

"Hermina Braunsteiner - już z daleka wzbudza popłoch. Jest złośliwa, mściwa, wulgarna i władcza" - pisze w swej książce była więźniarka Danuta Brzosko-Mędryk.

Inna kobieta wspominała w czasie procesu oprawczyni: "Powiesili żydowską dziewczynę za próbę ucieczki z obozu. Nas ustawili dookoła szubienicy. Obok sześciu SS-manów z psa-mi, Braunsteiner i "Krwawa Brygida" (inna nadzorczyni, słynąca z okrucieństwa - przyp. red.). Kiedy dziewczyna była wieszana, Braunsteiner biła po twarzy wszystkie kobiety, które nie chciały na to patrzeć".

- Nigdy nikt nie powiedział o niej dobrego słowa - uzupełnia Kuwałek.

Więźniarki były zgodne: nie znała litości. Opowiadały m.in., że "Kobyła" sama wrzucała na przyczepy dzieci, które jechały do komór gazowych. Jednym z nich cisnęła z takim impetem, że dziecko zmarło na miejscu.

Braunsteiner urodziła się w 1919 r. w Wiedniu. Nie wyróżniała się niczym szczególnym. Chciała zostać pielęgniarką, ale tego marzenia nie udało się jej zrealizować. Zatrudnienie znalazła w fabryce amunicji. Następnie, licząc na lepsze zarobki, sama zgłosiła się do pracy w obozie Ravensbrück (Niemcy). Stamtąd, jako dwudziestokilkulatka, trafiła do obozu na Majdanku.

Ulubieni przyjaciele na J
W 1944 r. wróciła do Ravensbrück, a rok później uciekła do Austrii. Kilka razy była aresztowana. Miała nawet proces, ale tylko za przestępstwa popełnione w Ravensbrück. O zbrodniach z obozu na Majdanku nie było wtedy mowy. W więzieniu spędziła łącznie trzy lata. W Austrii pracowała dorywczo, m.in. jako pokojówka w Casino Hotel Mösslacher w miejscowości Velden am Wörthersee.

- W mieście była tylko jedna maszyna do prasowania. Moja babcia także była pokojówką. Pracowała w wielkiej posiadłości o nazwie Villa Stroberg. Braunsteiner poznała właśnie przy prasowaniu - tłumaczy Benjamin. - Nie mam pojęcia, czy rozmawiały o przeszłości Hermine - przyznaje. - Mama wspominała tylko, że gdy babcia dostała list od Braunsteiner wysłany z amerykańskiego aresztu, tylko pokiwała głową. Nic nie mówiła - dodaje Benjamin.

Braunsteiner pisała m.in., że jest niewinna, a aresztowanie zawdzięcza "ulubionym przyjaciołom na J" (od słowa "Jude", które po niemiecku znaczy Żyd), a także "sile pieniędzy tej kochanej rasy".

W Austrii "Kobyła" poznała też swojego przyszłego męża - amerykańskiego żołnierza Russela Ryana. Wyjechała z nim do USA. W 1963 r. dostała amerykańskie obywatelstwo. - Wszystko wskazuje na to, że mąż nie znał szczegółów z jej przeszłości - mówi Kuwałek.

Braunsteiner przez 20 lat utrzymywała kontakt ze swoją przyjaciółką, babcią Benjamina. Wysyłała listy i zdjęcia. W 1959 r. na bożonarodzeniowej karce ze św. Mikołajem prosiła: "(...) Jak będziesz miała czas, napisz mi długi list. Często myślę o Tobie, o tym, jak potoczyły się twoje losy po wyjeździe do Szwajcarii. (...) Jeszcze raz samej miłości i wiele dobra. Twoja Hermi".

- Mama mówiła, że Braunsteiner to miła kobieta. Zapamiętała szczególnie, że ona i jej mąż zabrali ją kiedyś do luksusowego hotelu na obiad. Mama zamówiła sznycel wiedeński. Miała wtedy 13 lat i to było dla niej duże przeżycie - tłumaczy Benjamin. - Mama zawsze mówiła o Braunsteiner "ciocia Hermi". Potem nie mogła uwierzyć w te rzeczy z obozów - dodaje.

"Kobyłę" wytropił w Nowym Jorku Simon Wiesenthal, działacz żydowski, nazywany łowcą nazistów. Braunsteiner pracowała jako gosposia w dzielnicy Queens, cieszyła się dobrą opinią. Zbrodniarkę wydano Niemcom. Sądzono ją razem z załogą Majdanka w Düsseldorfie.

"Podczas głównej rozprawy oskarżeni zajmują się sobą, robiąc wrażenie, jakby to, co mówią świadkowie i to, co się dzieje, w ogóle ich nie dotyczyło. Bawią się przyborami do pisania, gapią się przed siebie, pod ławkami mają gazety i jeśli przewodniczący tego nie widzi, rzucają na nie okiem" - pisał o oskarżonych Wolfgang Weber, prokurator w procesie.

- Plotka głosi, że Hermine rozwiązywała w tym czasie krzyżówkę - dodaje Kuwałek.

"Kobyła" nie przyznała się do zbrodni. Tłumaczyła, że była tylko "trybikiem w wielkiej machinie". W 1981 r. dostała dożywocie. 15 lat później została zwolniona z więzienia ze względu na zły stan zdrowia. - Mąż cały czas na nią czekał. Zamieszkali na terenie Niemiec - tłumaczy Kuwałek. Zbrodniarka zmarła w 1999 r.

Lektor
Przypuszcza się, że historia "Kobyły" była jedną z inspiracji dla Bernharda Schlinka przy pisaniu książki "Lektor". Na jej podstawie powstał film pod tym samym tytułem z oscarową rolą Kate Winslet (jedna ze scen była kręcona na Majdanku).

- Schlink oficjalnie zaprzeczył, ale w książce użył stwierdzenia "Kobyła", które wziął oczywiście ze sprawy Braunsteiner - tłumaczy Benjamin.

- Także zachowanie głównej bohaterki w czasie procesu przywodzi na myśl Braunsteiner - dodaje Kuwałek.

***
W przyszłym roku minie 70 lat od likwidacji obozu na Majdanku (1944). Tożsamość wielu jego ofiar nadal nie jest jednak znana. Część dokumentów była celowo niszczona w czasie likwidacji obozu. Pracownicy muzeum przypuszczają jednak, że w wielu domowych archiwach zachowały się jeszcze cenne fotografie, pisma i przedmioty, które umożliwiłyby uzupełnienie wiedzy o tym miejscu. Zachęcają do kontaktu w tej sprawie (sekretariat muzeum, tel. 81 710 28 21, e-mail: archiwum@majdanek.eu). - Każdy, kto przekaże choćby jeden przedmiot czy dokument, przyczyni się nie tylko do wzbogacenia zbiorów muzealnych, ale przede wszystkim dołoży cegiełkę do podtrzymania pamięci o tragicznej historii tego miejsca i jego ofiar - podkreśla Agnieszka Kowalczyk, rzecznik Muzeum na Majdanku.

Powrót na siłownię - na jakich zasadach?

Wideo

Komentarze 41

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

M
Michael Wolf

Niemcy potrafią to, czego polactwo nigdy się nie nauczy - działać zgodnie i konsekwentnie dążyć do celu...

K
Kolin

Kotku Lwowski. Polska to słaby militarnie i gospodarczo kraj skazany na obronę państw NATO. Jeśli marzy ci się potęga to zacznij od nauki bo reprezentujesz poziom sprzątacza śniącego o nagrodzie nobla w dziedzinie nauki

K
Kolin

Niemcy zbudowali sobie dobrobyt nie z tego powodu że ograbili całą Europę ale z tego że to nieprawdopodobnie pracowity i zdyscyplinowany naród. Można wypisywać różne brednie o powodach prosperity niemieckiej ale prawda jest właśnie taka. Po wojnie Niemcy zostały zniszczone i rozgrabione słusznie zresztą spotkała ich taka kara ale dyscypliny, konsekwencji w działaniu, skuteczności i efektywności możemy się uczyć od nich. Ale my wolimy wiecznie toczyć spory jak PO z PiSem, o bohaterach, historii, o tym kto jest prawdziwym patriotą, czyja była wina, kto był tajnym współpracownikiem a komu należy się pomnik itd. Bóg wie o czym tylko nie o tym co zrobić żeby dogonić np. takich Niemców

s
szlomo

Niemiec zabierze mi wolność a Rosjanin wolność i duszę. Minęło 55 ruskiego buta nad Polską i mamy wypisz wymaluj to co mówił 74 lata temu nasz Minister.

g
gwnozjad

nad fundacją Pani Senator RP Maleszczyk. Jak zwykle była to wiadomość entuzjastyczna informująca, że "odwetówka" szkopska wygrała w sądzie szkopskim z Polską. I fundacja polska rozpadnie się bo straci 50 tys Euro. Taką mamy wolną prasę.

s
szewec

W wywiadzie dla TV szybko się rozgrzeszył tłumacząc, że był tylko "maleńkim trybikiem w wielkiej machinie". Co ciekawe Szwedzi nie wiedzieli czym bibliotekarz trudnił się w PRL. Ta kobyła dostała wyrok a nasi bohater nie dość, że nie dostał żadnego wyroku to jeszcze III RP buli mu co m-c 6 tys PLN emerytury ( dane nieoficjalne bo z okresu rządów Kaczorów od 5 lat na wysokość emerytury nasiego b. prokuratora nałożono tajność).

S
Stanisław

Jesteś żałosnym politykierem i utopijnym marzycielem!!!

...

A no właśnie, nawet żyda żydem nie można nazwać bo zaraz poniosą larum o dyskryminację i obrażanie...:/

L
Lew Lwowski

Ja to bym chciał, żeby w Polsce była taka Pani Eryka i upomniała się o nasze Kresy,Wilno ,Lwów Grodzieńszczyznę.Mieliśmy i mamy durniów przy władzy,popieranych przez niewielką część społeczeństwa.Jak można było odrzucić propozycję Gorbaczowa o przywróceniu terytorium Polski z okresu Traktatu Ryskiego ? Trybunał Stanu i kula w łeb za zdradę ojczyzny.

l
lesio

O tym, że "pokonani" Niemcy mają się lepiej od swoich zwycięzców nie trzeba nikomu tłumaczyć. Czas powoli eliminuje ofiary niemieckich oprawców. Umierają ostatni świadkowie germańskiego bestialstwa i zaprzeczenia wszelkiego człowieczeństwa. Co raz mniej się pisze i mówi o niemieckim ludobójstwie a co raz więcej o "polskich obozach" śmierci i bezosobowych i niemających pochodzenia hitlerowcach. Erika Steinach z bezczelnością i niemiecką butą podnosi krzyk do nieba o tym jak to naród niemiecki został strasznie skrzywdzony podczas wojny i jakie to poniósł straszne straty. To prawda, że Armia Radziecka nie "cackała" się z tą nacją na terenie Prus Wschodnich ale była tego przyczyna o czym już się jakoś nie mówi. Natomiast mało kto wie, że na terenie Dolnego Śląska Niemcy praktycznie nie ponieśli strat w ludności cywilnej - nie licząc Wrocławia. Mało też kto wie, że aż do 1947 roku na tych terenach administracja sprawowana przez polaków była tylko stricte formalnie. Dopiero gdy Stalin uznał obecne granice w 1947 - ku wielkiemu rozczarowaniu Niemców sądzących, że te tereny przypadną Czechosłowacji - Niemcy ostatecznie odeszli z tych terenów kończąc swą pomoc dla sierocińców i szpitali jakie po sobie zostawili. Niemcy dzięki ograbieniu całej okupowanej Europy mają i mieć będą środki by przetrwać każdy kryzys i załamanie gospodarcze i ochraniać swoich byłych podwładnych przed odpowiedzialnością. A my? My mamy IPN-y i inne instytucje nic praktycznie nikomu nie dające - nie licząc stołków - i wcale nie szukające winnych. Czy ktoś czytający może sobie przypomnieć czy uczono go lub uczy o tym co się działo na naszych kresach wschodnich lub byłych terenach niemieckich tuż po wojnie? Za komuny uczono nas o reakcyjnych bandach a teraz o okupacji radzieckiej i ich polskich pomocnikach. Niestety nikt nie uczy o prawdzie.

.

A raczej wieczorem widać jak kamienice są wyludnione , a na mieszkanie ludzie czekają latami . Może Ci z wycieczek z Izraela zapoznawali się z miastem w którym są dla nich przygotowywane mieszkania . No bo jaka jest inna przyczyna by nie przydzielać lublinianom mieszkań , skoro stoją puste a ludzie starają się latami .

.

A raczej wieczorem widać jak kamienice są wyludnione , a na mieszkanie ludzie czekają latami . Może Ci z wycieczek z Izraela zapoznawali się z miastem w którym są dla nich przygotowywane mieszkania . No bo jaka jest inna przyczyna by nie przydzielać lublinianom mieszkań , skoro stoją puste a ludzie starają się latami .

k
keram

W Niemczech wszystkim mordercom zylo sie luksusowo,az do smierci.Po godnym odejsciu z tego swiata profity dawane przez rzad przeszly na dzieci.Do dzis osoby te maja szacunek u wladz, spolecznosci jak i najblizszych sasiadow.Jednym slowem ,Kto mordowal w wojne jest kims,jest bohaterem.Tacy sa Niemcy do dzisiaj i tak bedzie jeszcze przez dlugo,dopuki Turcy niezdominuja Niemieckiego rzadu.I niech nikt mi nie pisze ze u nich jest demokracja i naj naj,jest naj ale propaganda.

k
keram

W Niemczech wszystkim mordercom zylo sie luksusowo,az do smierci.Po godnym odejsciu z tego swiata profity dawane przez rzad przeszly na dzieci.Do dzis osoby te maja szacunek u wladz, spolecznosci jak i najblizszych sasiadow.Jednym slowem ,Kto mordowal w wojne jest kims,jest bohaterem.Tacy sa Niemcy do dzisiaj i tak bedzie jeszcze przez dlugo,dopuki Turcy niezdominuja Niemieckiego rzadu.I niech nikt mi nie pisze ze u nich jest demokracja i naj naj,jest naj ale propaganda.

B
Brawo

Tylko w kupie siła , a kupa puki nie ujrzy światła dziennego to siedzi w d**** . A jak z niej wyjdzie to smród i uciążliwość . Tak jest z partiami i tymi co ich tworzą .

Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3