18+

Treść tylko dla pełnoletnich

Kolejna strona może zawierać treści nieodpowiednie dla osób niepełnoletnich. Jeśli chcesz do niej dotrzeć, wybierz niżej odpowiedni przycisk!

Nadzorczyni z Majdanka: Powojenna idylla "Kobyły", czyli Hermine Braunsteiner (FOTO)

Ewa Pajuro
Ewa Pajuro
Hermine Braunsteiner pozuje z lwiątkami. W tle widać jezioro Eibsee, u podnóża najwyższego szczytu Niemiec – Zugspitze (1957)
Hermine Braunsteiner pozuje z lwiątkami. W tle widać jezioro Eibsee, u podnóża najwyższego szczytu Niemiec – Zugspitze (1957) Archiwum prywatne
Dla większości więźniarek była po prostu Kobyłą. Wysoką, dobrze zbudowaną nadzorczynią, która lubowała się w kopaniu i deptaniu swoich ofiar. Po wojnie wyjechała do USA, była gosposią domową, opiekowała się dziećmi, podróżowała. Prywatne, niepublikowane listy i zdjęcia Hermine Braunsteiner, kierowniczki kancelarii obozu na Majdanku, odnaleziono niedawno w Austrii. Niektórzy sądzą, że historia zbrodniarki była jedną z inspiracji dla autora książki pt. "Lektor".

Na dokumenty natrafił austriacki fotograf Benjamin (nie chce podawać nazwiska) mieszkający na stałe w Berlinie. Jego nieżyjąca już babcia poznała Hermine Braunsteiner po wojnie. Z dokumentów odnalezionych w jej domowym archiwum wynika, że kobiety korespondowały ze sobą przez około 20 lat. - Mama wspominała, że babcia znała kogoś takiego jak Braunsteiner. Nie zdawałem sobie jednak sprawy z tego, że tak bardzo się ze sobą przyjaźniły - przyznaje mężczyzna.

Mściwa i władcza
- Braunsteiner była jedną z najbardziej brutalnych kobiet w obozie - mówi Robert Kuwałek, pracownik naukowy Państwowego Muzeum na Majdanku. - Przybyła tu z pierwszą grupą nadzorczyń, gdy tworzono obóz kobiecy i pozostała aż do końca, do jego ewakuacji - tłumaczy.

Braunsteiner pojawia się niemal we wszystkich wspomnieniach i zeznaniach byłych więźniarek. Opisy są bliźniaczo podobne. - Biła i robiła to z dużym zapałem. Wychodziła przed szereg. Bardzo chętnie sama wymierzała karę chłosty. Ponadto kopała i deptała więźniarki. Stąd jej przydomek "Kobyła" - wyjaśnia Kuwałek.

"Hermina Braunsteiner - już z daleka wzbudza popłoch. Jest złośliwa, mściwa, wulgarna i władcza" - pisze w swej książce była więźniarka Danuta Brzosko-Mędryk.

Inna kobieta wspominała w czasie procesu oprawczyni: "Powiesili żydowską dziewczynę za próbę ucieczki z obozu. Nas ustawili dookoła szubienicy. Obok sześciu SS-manów z psa-mi, Braunsteiner i "Krwawa Brygida" (inna nadzorczyni, słynąca z okrucieństwa - przyp. red.). Kiedy dziewczyna była wieszana, Braunsteiner biła po twarzy wszystkie kobiety, które nie chciały na to patrzeć".

- Nigdy nikt nie powiedział o niej dobrego słowa - uzupełnia Kuwałek.

Więźniarki były zgodne: nie znała litości. Opowiadały m.in., że "Kobyła" sama wrzucała na przyczepy dzieci, które jechały do komór gazowych. Jednym z nich cisnęła z takim impetem, że dziecko zmarło na miejscu.

Braunsteiner urodziła się w 1919 r. w Wiedniu. Nie wyróżniała się niczym szczególnym. Chciała zostać pielęgniarką, ale tego marzenia nie udało się jej zrealizować. Zatrudnienie znalazła w fabryce amunicji. Następnie, licząc na lepsze zarobki, sama zgłosiła się do pracy w obozie Ravensbrück (Niemcy). Stamtąd, jako dwudziestokilkulatka, trafiła do obozu na Majdanku.

Ulubieni przyjaciele na J
W 1944 r. wróciła do Ravensbrück, a rok później uciekła do Austrii. Kilka razy była aresztowana. Miała nawet proces, ale tylko za przestępstwa popełnione w Ravensbrück. O zbrodniach z obozu na Majdanku nie było wtedy mowy. W więzieniu spędziła łącznie trzy lata. W Austrii pracowała dorywczo, m.in. jako pokojówka w Casino Hotel Mösslacher w miejscowości Velden am Wörthersee.

- W mieście była tylko jedna maszyna do prasowania. Moja babcia także była pokojówką. Pracowała w wielkiej posiadłości o nazwie Villa Stroberg. Braunsteiner poznała właśnie przy prasowaniu - tłumaczy Benjamin. - Nie mam pojęcia, czy rozmawiały o przeszłości Hermine - przyznaje. - Mama wspominała tylko, że gdy babcia dostała list od Braunsteiner wysłany z amerykańskiego aresztu, tylko pokiwała głową. Nic nie mówiła - dodaje Benjamin.

Braunsteiner pisała m.in., że jest niewinna, a aresztowanie zawdzięcza "ulubionym przyjaciołom na J" (od słowa "Jude", które po niemiecku znaczy Żyd), a także "sile pieniędzy tej kochanej rasy".

W Austrii "Kobyła" poznała też swojego przyszłego męża - amerykańskiego żołnierza Russela Ryana. Wyjechała z nim do USA. W 1963 r. dostała amerykańskie obywatelstwo. - Wszystko wskazuje na to, że mąż nie znał szczegółów z jej przeszłości - mówi Kuwałek.

Braunsteiner przez 20 lat utrzymywała kontakt ze swoją przyjaciółką, babcią Benjamina. Wysyłała listy i zdjęcia. W 1959 r. na bożonarodzeniowej karce ze św. Mikołajem prosiła: "(...) Jak będziesz miała czas, napisz mi długi list. Często myślę o Tobie, o tym, jak potoczyły się twoje losy po wyjeździe do Szwajcarii. (...) Jeszcze raz samej miłości i wiele dobra. Twoja Hermi".

- Mama mówiła, że Braunsteiner to miła kobieta. Zapamiętała szczególnie, że ona i jej mąż zabrali ją kiedyś do luksusowego hotelu na obiad. Mama zamówiła sznycel wiedeński. Miała wtedy 13 lat i to było dla niej duże przeżycie - tłumaczy Benjamin. - Mama zawsze mówiła o Braunsteiner "ciocia Hermi". Potem nie mogła uwierzyć w te rzeczy z obozów - dodaje.

"Kobyłę" wytropił w Nowym Jorku Simon Wiesenthal, działacz żydowski, nazywany łowcą nazistów. Braunsteiner pracowała jako gosposia w dzielnicy Queens, cieszyła się dobrą opinią. Zbrodniarkę wydano Niemcom. Sądzono ją razem z załogą Majdanka w Düsseldorfie.

"Podczas głównej rozprawy oskarżeni zajmują się sobą, robiąc wrażenie, jakby to, co mówią świadkowie i to, co się dzieje, w ogóle ich nie dotyczyło. Bawią się przyborami do pisania, gapią się przed siebie, pod ławkami mają gazety i jeśli przewodniczący tego nie widzi, rzucają na nie okiem" - pisał o oskarżonych Wolfgang Weber, prokurator w procesie.

- Plotka głosi, że Hermine rozwiązywała w tym czasie krzyżówkę - dodaje Kuwałek.

"Kobyła" nie przyznała się do zbrodni. Tłumaczyła, że była tylko "trybikiem w wielkiej machinie". W 1981 r. dostała dożywocie. 15 lat później została zwolniona z więzienia ze względu na zły stan zdrowia. - Mąż cały czas na nią czekał. Zamieszkali na terenie Niemiec - tłumaczy Kuwałek. Zbrodniarka zmarła w 1999 r.

Lektor
Przypuszcza się, że historia "Kobyły" była jedną z inspiracji dla Bernharda Schlinka przy pisaniu książki "Lektor". Na jej podstawie powstał film pod tym samym tytułem z oscarową rolą Kate Winslet (jedna ze scen była kręcona na Majdanku).

- Schlink oficjalnie zaprzeczył, ale w książce użył stwierdzenia "Kobyła", które wziął oczywiście ze sprawy Braunsteiner - tłumaczy Benjamin.

- Także zachowanie głównej bohaterki w czasie procesu przywodzi na myśl Braunsteiner - dodaje Kuwałek.

***
W przyszłym roku minie 70 lat od likwidacji obozu na Majdanku (1944). Tożsamość wielu jego ofiar nadal nie jest jednak znana. Część dokumentów była celowo niszczona w czasie likwidacji obozu. Pracownicy muzeum przypuszczają jednak, że w wielu domowych archiwach zachowały się jeszcze cenne fotografie, pisma i przedmioty, które umożliwiłyby uzupełnienie wiedzy o tym miejscu. Zachęcają do kontaktu w tej sprawie (sekretariat muzeum, tel. 81 710 28 21, e-mail: [email protected]). - Każdy, kto przekaże choćby jeden przedmiot czy dokument, przyczyni się nie tylko do wzbogacenia zbiorów muzealnych, ale przede wszystkim dołoży cegiełkę do podtrzymania pamięci o tragicznej historii tego miejsca i jego ofiar - podkreśla Agnieszka Kowalczyk, rzecznik Muzeum na Majdanku.

Wideo

Komentarze 41

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

M
Michael Wolf
Niemcy potrafią to, czego polactwo nigdy się nie nauczy - działać zgodnie i konsekwentnie dążyć do celu...
K
Kolin
Kotku Lwowski. Polska to słaby militarnie i gospodarczo kraj skazany na obronę państw NATO. Jeśli marzy ci się potęga to zacznij od nauki bo reprezentujesz poziom sprzątacza śniącego o nagrodzie nobla w dziedzinie nauki
K
Kolin
Niemcy zbudowali sobie dobrobyt nie z tego powodu że ograbili całą Europę ale z tego że to nieprawdopodobnie pracowity i zdyscyplinowany naród. Można wypisywać różne brednie o powodach prosperity niemieckiej ale prawda jest właśnie taka. Po wojnie Niemcy zostały zniszczone i rozgrabione słusznie zresztą spotkała ich taka kara ale dyscypliny, konsekwencji w działaniu, skuteczności i efektywności możemy się uczyć od nich. Ale my wolimy wiecznie toczyć spory jak PO z PiSem, o bohaterach, historii, o tym kto jest prawdziwym patriotą, czyja była wina, kto był tajnym współpracownikiem a komu należy się pomnik itd. Bóg wie o czym tylko nie o tym co zrobić żeby dogonić np. takich Niemców
s
szlomo
Niemiec zabierze mi wolność a Rosjanin wolność i duszę. Minęło 55 ruskiego buta nad Polską i mamy wypisz wymaluj to co mówił 74 lata temu nasz Minister.
g
gwnozjad
nad fundacją Pani Senator RP Maleszczyk. Jak zwykle była to wiadomość entuzjastyczna informująca, że "odwetówka" szkopska wygrała w sądzie szkopskim z Polską. I fundacja polska rozpadnie się bo straci 50 tys Euro. Taką mamy wolną prasę.
s
szewec
W wywiadzie dla TV szybko się rozgrzeszył tłumacząc, że był tylko "maleńkim trybikiem w wielkiej machinie". Co ciekawe Szwedzi nie wiedzieli czym bibliotekarz trudnił się w PRL. Ta kobyła dostała wyrok a nasi bohater nie dość, że nie dostał żadnego wyroku to jeszcze III RP buli mu co m-c 6 tys PLN emerytury ( dane nieoficjalne bo z okresu rządów Kaczorów od 5 lat na wysokość emerytury nasiego b. prokuratora nałożono tajność).
S
Stanisław
Jesteś żałosnym politykierem i utopijnym marzycielem!!!
...
A no właśnie, nawet żyda żydem nie można nazwać bo zaraz poniosą larum o dyskryminację i obrażanie...:/
L
Lew Lwowski
Ja to bym chciał, żeby w Polsce była taka Pani Eryka i upomniała się o nasze Kresy,Wilno ,Lwów Grodzieńszczyznę.Mieliśmy i mamy durniów przy władzy,popieranych przez niewielką część społeczeństwa.Jak można było odrzucić propozycję Gorbaczowa o przywróceniu terytorium Polski z okresu Traktatu Ryskiego ? Trybunał Stanu i kula w łeb za zdradę ojczyzny.
l
lesio
O tym, że "pokonani" Niemcy mają się lepiej od swoich zwycięzców nie trzeba nikomu tłumaczyć. Czas powoli eliminuje ofiary niemieckich oprawców. Umierają ostatni świadkowie germańskiego bestialstwa i zaprzeczenia wszelkiego człowieczeństwa. Co raz mniej się pisze i mówi o niemieckim ludobójstwie a co raz więcej o "polskich obozach" śmierci i bezosobowych i niemających pochodzenia hitlerowcach. Erika Steinach z bezczelnością i niemiecką butą podnosi krzyk do nieba o tym jak to naród niemiecki został strasznie skrzywdzony podczas wojny i jakie to poniósł straszne straty. To prawda, że Armia Radziecka nie "cackała" się z tą nacją na terenie Prus Wschodnich ale była tego przyczyna o czym już się jakoś nie mówi. Natomiast mało kto wie, że na terenie Dolnego Śląska Niemcy praktycznie nie ponieśli strat w ludności cywilnej - nie licząc Wrocławia. Mało też kto wie, że aż do 1947 roku na tych terenach administracja sprawowana przez polaków była tylko stricte formalnie. Dopiero gdy Stalin uznał obecne granice w 1947 - ku wielkiemu rozczarowaniu Niemców sądzących, że te tereny przypadną Czechosłowacji - Niemcy ostatecznie odeszli z tych terenów kończąc swą pomoc dla sierocińców i szpitali jakie po sobie zostawili. Niemcy dzięki ograbieniu całej okupowanej Europy mają i mieć będą środki by przetrwać każdy kryzys i załamanie gospodarcze i ochraniać swoich byłych podwładnych przed odpowiedzialnością. A my? My mamy IPN-y i inne instytucje nic praktycznie nikomu nie dające - nie licząc stołków - i wcale nie szukające winnych. Czy ktoś czytający może sobie przypomnieć czy uczono go lub uczy o tym co się działo na naszych kresach wschodnich lub byłych terenach niemieckich tuż po wojnie? Za komuny uczono nas o reakcyjnych bandach a teraz o okupacji radzieckiej i ich polskich pomocnikach. Niestety nikt nie uczy o prawdzie.
.
A raczej wieczorem widać jak kamienice są wyludnione , a na mieszkanie ludzie czekają latami . Może Ci z wycieczek z Izraela zapoznawali się z miastem w którym są dla nich przygotowywane mieszkania . No bo jaka jest inna przyczyna by nie przydzielać lublinianom mieszkań , skoro stoją puste a ludzie starają się latami .
.
A raczej wieczorem widać jak kamienice są wyludnione , a na mieszkanie ludzie czekają latami . Może Ci z wycieczek z Izraela zapoznawali się z miastem w którym są dla nich przygotowywane mieszkania . No bo jaka jest inna przyczyna by nie przydzielać lublinianom mieszkań , skoro stoją puste a ludzie starają się latami .
k
keram
W Niemczech wszystkim mordercom zylo sie luksusowo,az do smierci.Po godnym odejsciu z tego swiata profity dawane przez rzad przeszly na dzieci.Do dzis osoby te maja szacunek u wladz, spolecznosci jak i najblizszych sasiadow.Jednym slowem ,Kto mordowal w wojne jest kims,jest bohaterem.Tacy sa Niemcy do dzisiaj i tak bedzie jeszcze przez dlugo,dopuki Turcy niezdominuja Niemieckiego rzadu.I niech nikt mi nie pisze ze u nich jest demokracja i naj naj,jest naj ale propaganda.
k
keram
W Niemczech wszystkim mordercom zylo sie luksusowo,az do smierci.Po godnym odejsciu z tego swiata profity dawane przez rzad przeszly na dzieci.Do dzis osoby te maja szacunek u wladz, spolecznosci jak i najblizszych sasiadow.Jednym slowem ,Kto mordowal w wojne jest kims,jest bohaterem.Tacy sa Niemcy do dzisiaj i tak bedzie jeszcze przez dlugo,dopuki Turcy niezdominuja Niemieckiego rzadu.I niech nikt mi nie pisze ze u nich jest demokracja i naj naj,jest naj ale propaganda.
B
Brawo
Tylko w kupie siła , a kupa puki nie ujrzy światła dziennego to siedzi w d**** . A jak z niej wyjdzie to smród i uciążliwość . Tak jest z partiami i tymi co ich tworzą .
Dodaj ogłoszenie