Niepublikowane fotografie Lublina. Miasto z lat 40. i 50. w obiektywie Stanisława Radzkiego

Małgorzata SzlachetkaZaktualizowano 
Lublin po II wojnie światowej, lata 1945-47. Widok na Wieżę Trynitarską. Stanisław Radzki/archiwum rodzinne Barbary Radzkiej
Lublinianin Stanisław Radzki nie był zawodowym fotografem, ale adwokatem, który w wolnym czasie lubił sobie fotografować. Jego rodzina udostępniła nam elektroniczne wersje zdjęć, niektóre z tych kadrów nie były jeszcze publikowane. Oglądamy na nich Lublin, którego już nie ma, na przykład miasto naznaczone zniszczeniami wojennymi.

Przed wojną lubelski adwokat Stanisław Radzki (1900-1985) mieszkał przy placu Litewskim 1. Niemcy zatrzymali go już w październiku 1939 roku, a wtedy jeszcze został zwolniony. W 1941 roku trafił do Auschwitz. Przeszedł jeszcze przez dwa inne obozy.
Do Polski wrócił w 1946 roku.

Jeszcze przed 1939 rokiem Radzki należał do Lubelskiego Towarzystwa Fotograficznego. W rodzinnych albumach zachowały się zdjęcia również z tego czasu, na przykład przedstawiające żydowskich mieszkańców na rynku w Kazimierzu Dolnym.

Są też kadry powojenne. To cenna kolekcja dla osób interesujących się tym, jak wyglądał Lublin pod koniec lat 40 i na początku lat 50. XX wieku. Pokazujemy tylko niektóre zdjęcia z tego rodzinnego archiwum, które syn autora ułożył chronologicznie, opisując je datami: 1945 - 1947, 1951, 1953 i 1954.

Największe wrażenie robią fotografie dokumentujące zniszczenia wojenne, w rodzinnym archiwum datowane są na lata 1945-1947. Wypalony ratusz, zrujnowane kamienice Starego Miasta. Wreszcie pustka na Podzamczu, po wysadzonych i zrównanych z ziemią domach dzielnicy żydowskiej. Zburzonej na rozkaz Niemców po likwidacji getta i wymordowaniu jego mieszkańców.

W ich autorze musiała być potrzeba dokumentowania okupacyjnych zniszczeń.

W latach 50. więcej jest zdjęć rodzinnych, na przykład przedstawiających roześmiane dzieci na spacerze. Ale i one mają wartość dokumentu, jeśli Stanisław Radzki w tle uwieczniał Ogród Saski, albo plac Litewski. Niejako przy okazji uchwycony został moment budowy gmachu Komitetu Wojewódzkiego PZPR, który powstał przy Al. Racławickich, na skraju Ogrodu Saskiego.

Jest też nowy plac Zebrań Ludowych wybudowanych w miejscu, gdzie kiedyś była ulica Szeroka. I początki powojennego targu na Podzamczu.

Na uwagę zasługuję także zdjęcia, datowane przez rodzinę na 1954 roku, na których oglądamy zniszczony mur kirkutu na Kalinowszczyźnie i jego bezpośrednie sąsiedztwo.

- Ja teścia poznałam, kiedy miał 74 lata, wtedy już nie biegał po mieście z aparatem fotograficznym - przyznaje Barbara Radzka, która udostępniła nam swoje rodzinne zbiory. Przyznaje, że nie kojarzy, aby Stanisław Radzki pokazywał zdjęcia swojego autorstwa na wystawach.

Zdjęcia porządkował, ale też przenosił do komputera, mąż pan Barbary.

polecane: Flesz - e-papieros zagraża zdrowiu

Wideo

Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych”i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Komentarze 14

Ta strona jest chroniona przez reCAPTCHA i obowiązują na niej polityka prywatności oraz warunki korzystania z usługi firmy Google. Dodając komentarz, akceptujesz regulamin oraz Politykę Prywatności.

Podaj powód zgłoszenia

M
Marcin z Lublina

Warto pokazać Żydom jak po wojnie wyglądał Kirkut.... a jak jest wyremontowany prze POLSKIE szekle teraz !

L
Lemiess

Nie wolno było w tych okolicach bywać. Ogrodzony, 4 wieże cały czas teren był obserwowanych przez nasich i pachołków.

ż
życzliwy

Pierwsze zdjęcie jest nieprawidłowe. To odbicie lustrzane ulicy Gruella.

m
mamdobre checi

Warto jest fotografowanie ,czy obecnie filmowanie codziennego zycia. Dzisiaj nie ciekawe ,ale po latach jest co ogladac z nostalgia.

z
zdjęć

w okolicach zamku to ludzie poszukujący złota w zburzonych domach dzielnicy żydowskiej....

C
Chłopak ze Starówy

Skok cywilizacyjny, młodzi w to nie uwierzą.

K
Kubuś

Żenujący tekst. Nie ma co komentować.

l
laertios

To bardzo ciekawe zdjęcia. Warto zobaczyć, jak Lublin dawniej wyglądał. Pierwsza fotografia jest zdaje się odwrócona lustrzano.

k
kropuś

Te zdjęcia to świadectwo historii. To nie samowite jak wiele rzeczy się zmieniło od tamtego czasu.

g
gosc

kiedyś ludzi pracy szanowano, nie tak jak teraz dostają jałmużnę a młodzi zdrowi jak byk rodzice leżą, pieprzą sie i rozmnażają i dostają od tych ciężko pracujących 500+ za zrobienie jednego dziecka

z
zwłaszcza

tych dzieciaków, albo te poruszony czy nieostre. Rozumiem, że bijecie się o złota patelnię, dlatego poszliście na ilość.

g
gucio

kilkadziesiąt lat temu cały świat wyglądał inaczej.
i komórek ( do rozmowy ) nie było nawet w USA.
p.s. przypominam

w
wspomnienia

Popatrzmy jak bogatym, wielkim i pięknym miastem jest dzisiejszy Lublin w porównaniu z tym ze zdjęć.

s
sas

ale zdjęcia z murem kirkuta wykonane zostały na ul.Siennej bocznej ul.Kalinowszczyzna i tak powinny być opisane. ul.Sienna jeszcze istnieje .

Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3