Odsłonięto mural przy Tarasach Zamkowych. Tak upamiętnimy społeczność lubelskich Żydów

Małgorzata Szlachetka
Odsłonięty w środę mural przy Tarasach Zamkowych to jeden z elementów nowego upamiętnienia w przestrzeni miasta. Całość będzie odsłonięta w dniu 16 marca 2017 roku, w 75 rocznicę początku likwidacji przez Niemców getta na Podzamczu. Małgorzata Genca
- Oznaczymy też przebieg ostatniej drogi Żydów. Idąc tamtędy wyrzucali klucze, mając świadomość, że nie wrócą - mówi dyrektor Teatru NN.

43 betonowe płyty oznaczające granicę getta na Podzamczu, 21 znaków śladem ostatniej drogi lubelskich Żydów i instalacja w miejscu rampy kolejowej, skąd byli oni wywożeni do niemieckiego obozu zagłady w Bełżcu. Projekt “Lublin. Pamięć Zagłady” został przygotowany z rozmachem.

W środę przy al. Unii Lubelskiej został odsłonięty wyjątkowy mural, który jest ukłonem w stronę nieistniejącej dziś, a zlokalizowanej niewiele dalej, dzielnicy żydowskiej. Realizacja zachwyca detalem: możemy podziwiać kunszt przedwojennych szyldów i szczegóły strojów przechodniów z lat 30. XX wieku. Inspiracją dla muralu powstałego na zlecenie Ośrodka Brama Grodzka - Teatr NN była przede wszystkim słynna kolekcja fotografii lubelskich ulic, jakie przed wojną zrobił Stefan Kiełsznia. Oglądamy nie jedno zdjęcie, ale kolaż fotografii na murze.

Za realizację odpowiadają Cezary Hunkiewicz i firma Escritor Media. Projekt wykonał Jacek Rudzki.

Rozrzucone hebrajskie litery

Mural przy Tarasach Zamkowych to jeden z elementów nowego upamiętnienia w przestrzeni miasta. Całość będzie odsłonięta w dniu 16 marca 2017 roku, w 75 rocznicę początku likwidacji przez Niemców getta na Podzamczu.

Dyskretne betonowe płytki z metalową opaską zostaną umieszczone w wprost w chodnikach, te upamiętniające granice getta będą mieć kolor żółty, bo taki miała łata w kształcie Gwiazdy Dawida, do noszenia której Żydzi zostali zmuszeni w czasie okupacji.

Pierwsza płytka - znak będzie przy Bramie Grodzkiej, ostatnia obok kamienicy Grodzka 34. Zdecydowanie się właśnie na 43 punkty dla oznaczenia granicy getta na Podzamczu to również nie przypadek - Teatr NN nawiązuje w ten sposób do liczby 43 tysięcy - tylu żydowskich mieszkańców miał Lublin niedługo przed wybuchem II wojny światowej.

Stygmatyzacja i śmierć

- Getto było pierwszym elementem stygmatyzacji Żydów i wyłączenia ich ze społeczności Lublina - podkreślał wczoraj Tomasz Pietrasiewicz, dyrektor Ośrodka Brama Grodzka - Teatr NN, który przygotowuje projekt “Lublin. Pamięć Zagłady”. Szlak prowadzący od miejsca nieistniejącej synagogi Maharszala (al. Tysiąclecia na wysokości Zamku) do terenu dawnej rzeźni miejskiej (ulica Zimna, boczna Turystycznej) oznaczony będzie kolejnymi literami z hebrajskiego alfabetu. Inspiracją dla wybranej w tym przypadku czcionki jest lubelskie wydanie księgi Zohar, czyli mistycznego komentarza do Tory. Idący tym śladem będą mogli również przeczytać fragmenty relacji świadka historii - lublinianki widzącej z okna pochód Żydów idących na śmierć.

- Trasa została ustalona również na podstawie rozmów ze świadkami - podkreśla Joanna Zętar z Ośrodka Brama Grodzka - Teatr NN.

Z placu śmierci, zlokalizowanym na terenie dawnej rzeźni, Niemcy wywieźli w bydlęcych wagonach do obozu zagłady w Bełżcu około 26 tysięcy Żydów z likwidowanego getta na Podzamczu. - Przez lata to było krzyczące miejsce niepamięci. Wstyd dla miasta, a dla mnie osobiście rodzaj dramatu. Dlatego w tym upamiętnieniu chcemy pokazać skalę zapomnienia i degradacji tego miejsca - tłumaczy dyrektor Tomasz Pietrasiewicz.

W planowaną instalację zostanie wkomponowany mur istniejący przy dawnej rampie. Połączony z metalowym kontenerem, do którego oglądający będzie mógł wejść. W ścianach kontenera zostaną wycięte litery hebrajskiego alfabetu.

Pamięć miejsc

Tablic z właściwą adnotacją doczekają się też inne miejsca związane z życiem i zagładą lubelskich Żydów: m.in. punkt, w którym w przeszłości była brama do getta na Majdanie Tatarskim, na Tatarach (u zbiegu Łęczyńskiej i Maszynowej) miejsce egzekucji 108 dzieci z ochronki przy Grodzkiej, przedwojenny dom na Wieniawie i świecąca się przez całą dobę, symboliczna latarnia przy Bramie Grodzkiej.

- Tablicę upamiętniającą miejsce egzekucji dzieci z ochronki odsłonimy 29 grudnia o godz. 10.30. Przy przygotowaniu tego upamiętnienia mieliśmy duże wsparcie społeczności lokalnej m.in. pobliskiej biblioteki i rady dzielnicy. Za to bardzo dziękujemy - komentuje Joanna Zętar.

Ważnym elementem planowanego upamiętnienia w przestrzeni Lublina będzie mural przy ulicy Kowalskiej, na wysokości zaułka Hartwigów - znajdą się na nim słowa wiersza “Koleżanki” Julii Hartwig, w którym poetka wspomina ostatnie spotkanie z żydowskimi dziewczętami z klasy. W pobliżu dzisiejszego muralu w czasie II wojny światowej było wejście do getta.

Idący śladem nowego szlaku na murze kamienicy przy ulicy Lubartowskiej 29 przeczytają fragment tekstu pisarki Anny Langfus, lublinianki, którą wojna zastała w Lublinie.

Realizacji w przestrzeni Lublina towarzyszą warsztaty edukacyjne w szkołach oraz szkolenia dla przewodników miejskich. W ramach projektu została uruchomiona strona internetowa www.pamiec.teatrnn.pl. Planowane są też publikacje książkowe np. przewodnik i pamiętnik Ida Gliksztajn, żydowskiej nauczycielki z Lublina, której udało się przeżyć wojnę.

Projekt "Lublin. Pamięć Zagłady" jest dofinansowany niemal w całości z dotacji resortu kultury, dostał też pozytywną opinię IPN w Warszawie. Całość realizacji upamiętnienia to koszt 557 tysięcy złotych, w tym 62 550 zł ze środków gminy Lublin.

Flesz: Wegańskie ubrania. Made in Poland

Wideo

Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych”i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Komentarze 55

Ta strona jest chroniona przez reCAPTCHA i obowiązują na niej polityka prywatności oraz warunki korzystania z usługi firmy Google. Dodając komentarz, akceptujesz regulamin oraz Politykę Prywatności.

Podaj powód zgłoszenia

a
ale

W tych 37% są masy wcielone wcielone np. do KBW. W kierownictwie to już było duuużo więcej. Nawet tak filosemita jak Kisiel mówił ,że na Żydach się jeszcze zemści ,że wprowadzali na bagnetach komunizm w Polsce

p
pamięć historyi

......Szlachetka i Zentarowa oczywiście jak się domyślam nic nie słyszeli. Śmierć zadana Żydowi to Holocaust - a śmierć zadana Polakowi to ???????
Rabin Szalom Stambler u Minister Gawin powiedział " kto uratował jednego Żyda to jakby cały świat uratował " ...dobrze ,ale czy to działa w drugą stronę zapytam - czy jak Żyd zamordował chociaż jednego Polaka to tak jakby wszystkich Polaków wymordował ????????
Żydzi są piętnowani na całym świecie nie dlatego że są Żydami ale za wrodzoną podłość i wyniosłość , za skłonność do oszustwa którą to przywarę nazwali marketingiem ,ale to w przypadku jak Żyd oszuka- przeciwną stronę to nie działa i nazywa się to wtedy przestępstwem.
Może Betlejewski za nimi "TĘSKNI" tyle że jemu podobnych jest w Polsce bardzo bardzo mało.

z
znowu żydzi i żydzi

Nie zapomnijcie napisać też o żydach mordujących Polaków. Np. o Fejginie, Brystygier, Wolińskiej itd.

K
Krzysztof

...a wierzy lewackiej, nawet nie lewicowej, a lewackiej właśnie Maariv? Wiesz ilu polskich Żydów zginęło w Katyniu? 10% wszystkich zamordowanych. Policz.

K
Krzysztof

Według źródła IPN, z całego składu osobowego to 37% wszystkich UBkow to byli Żydzi. Więc nie większość a mniejszość. 2. Ilu Żydów przeżyło Zagładę? Podpowiem, ok. 210 tyś. Polaków było blisko 20 milionów. Naprawdę chce pan powiedzieć, że Polacy są tak głupim narodem, że dali się opanować garstce Żydów? Większość lubelskich Żydów to była biedota mieszkająca tam, gdzie dziś ludzie odpoczywają z dziećmi na błoniach. Część z nich (z grona wszystkich Żydów) można było zaliczyć do elity miasta, ale nikt nic takiego nie napisał że TYLKO Żydzi byli ta elita. Pańskie kompleksy i uprzedzenia są żałosne.

m
mgr.inżynier

wracaj do koryta POtomku morderców Polek i Polaków

A
Anty krasnojudek

jak ty nie widzi różnicy pomiędzy inteligentną Panią Agatą a tą wypasioną na UB-eckim chlebie dojarką Komorowską.
Wbij sobie do tej swojej pustej pały, że Żydów świat nie lubi nie za to że są żydami czy pół żydami ale za to co robią . Rodzice Komorowskiej to funkcjonariusze zbrodniczego MBP natomiast rodzice Pani Agaty to inteligentni ludzie którzy swoją wiedzą służą Polsce.

M
Max

Znając wiarygodność dziennikarską i służalczość względem politycznej poprawności, mniemam, że przed wojną w Lublinie mieszkało najwyżej kilkuset Żydów.

P
Paweł

Wie ktoś?

d
dvd

Jest Szlak Żołnierzy Wyklętych, jakbyś był nieco inteligentny to byś wiedział a nie ujadał pseudopatrioto.

d
dvd

Przecież on jaki prawdziwy Polak patriota nie ma zielonego pojęcia że coś takiego istnieje.

T
Tylko prawda

Zkazany za spalenie kukły żyda:
youtube.com/watch?v=82vqBccSh_8
youtube.com/watch?v=mL5h0m_Ng-E
youtube.com/watch?v=0tdzODsJG-o

e
ela

W baszcie na Zamku jest wystawa opowiadająca o czasach, kiedy funkcjonowało więzienie na Zamku. Proszę się zainteresować tematem, a nie pisać bzdury.

e
ela

W Lublinie już jest wytyczony Szlak Pamięci Żołnierzy Wyklętych, gdzie zaznaczono i opisano miejsca kaźni Polaków przez UB. Proszę się zainteresować tematem, a nie pisać bzdury.

Ś
Świeci z Bostonu

Dlaczego nie odsłonięto morału żołnierzy wyklętych tylko brudnych zawszonych żydłaków którzy nienawidzili polskich sklepikarzy i pluli im na szyby.Widać kto rządzi Lublinem.

Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3