Program „Mama 4 plus” ma pomóc osobom, które wychowały przynajmniej czwórkę dzieci, ale nie zdołały wypracować sobie najniższej emerytury. Pakiet alimentacyjny ma poprawić skuteczność egzekucji świadczeń alimentacyjnych.

Oba programy mogą przyczynić się do zwiększenia budżetu niektórych rodzin.

Ustawa o tak zwanych matczynych emeryturach najprawdopodobniej wejdzie w życie od 1 marca tego roku, ale nie jest to jeszcze pewne. Program „Mama 4 plus” ma pomóc osobom, które wychowały co najmniej czworo dzieci, ale nie udało się im wypracować najniższej emerytury. Osobom - nie tylko matkom, bo w niektórych sytuacjach prawo do świadczenia będą mieli także mężczyźni, na przykład gdy z przyczyn losowych podjęli się samotnej opieki nad dziećmi.

To gwarancja minimalnego świadczenia bądź dopłaty dla takich osób, jeżeli tego minimum nie mają. W projekcie proponuje się bowiem przyznanie świadczeń osobom, które urodziły i wychowały lub tylko wychowały co najmniej czwórkę dzieci i nie nabyły prawa do emerytury albo ich wypracowana emerytura jest niższa od najniższej emerytury (obecnie minimalna emerytura wynosi 1029,80 zł brutto).

Według wyliczeń resortu rodziny programem „Mama 4 plus” może zostać objętych ponad 85 tys. osób. O świadczenie będą mogły się ubiegać matki, które osiągnęły wiek emerytalny - 60 lat i ojcowie po osiągnięciu 65 lat.

Bez pomocy z programu Mama plus

Świadczenie "Mama 4 plus" nie będzie przysługiwało osobie, którą sąd pozbawił władzy rodzicielskiej lub której tę władzę ograniczył, a dziecko zostało umieszczone w pieczy zastępczej.
Nie dostanie go również osoba, która długotrwale zaprzestała wychowania małoletnich dzieci, na przykład z powodu odbywania kary pozbawienia wolności.

Wypłaty wstecz

Co bardzo ważne, ten rządowy program obejmie wstecz wszystkie uprawnione osoby. Nie jest więc istotne, czy ustawa zacznie obowiązywać miesiąc wcześniej czy miesiąc później, bo i tak nikt nie straci prawa do tego świadczenia. Szacuje się, że państwo zapłaci za ten projekt blisko 900 mln złotych.

Inne formy pomocy z programu Mama plus

Oprócz świadczenia emerytalnego program „Mama plus” ma wprowadzić też inne formy pomocy dla matek: darmowe leki dla kobiet w ciąży oraz premia za szybkie urodzenie kolejnego dziecka. Jeżeli dziecko urodzi się nie później niż dwa lata po pierwszym, matka będzie mogła skorzystać z dodatkowych trzech miesięcy płatnego urlopu macierzyńskiego.

Planuje się także udogodnienia dla mam-studentek, na przykład dostosowanie do ich potrzeb toku studiów oraz łatwiejszy dostęp do urlopu dziekańskiego. Program zawiera również specjalny system stypendialny dla młodych mam.

Pakiet alimentacyjny

Od 2019 roku zaczęły obowiązywać zmiany przewidziane w tak zwanym pakiecie alimentacyjnym przygotowanym przez Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (z wyjątkiem niektórych przepisów). Mają one zapewnić skuteczniejszą egzekucję świadczeń alimentacyjnych.

Egzekucja alimentów systematycznie wzrasta, czego przykładem jest poprawa ściągalności należności na rzecz budżetu państwa z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego - wzrosła ona w 2017 roku, m.in. dzięki nowelizacji Kodeksu karnego, do blisko 25 proc. Dalsze zmiany są jednak konieczne, bo kwota niewyegzekwowanych zobowiązań dłużników alimentacyjnych - tylko biorąc pod uwagę ich zobowiązania wobec Skarbu Państwa - nadal przekracza zawrotną sumę 10 mld złotych.

Nowe kryterium dochodowe

Obowiązujące od ponad 10 lat kryterium dochodowe dla świadczeń alimentacyjnych wynosi 725 zł na osobę. Zgodnie ze zmianami proponowanymi przez MRPiPS od 1 października br. ma ono wzrosnąć do 800 złotych. Nowa stawka będzie obowiązywać od okresu świadczeniowego 2019/2020.