Przeszliśmy drogą śmierci sprzed 75 lat. „Żydzi stoją pośrodku krwawego tańca" (ZDJĘCIA)

Małgorzata Szlachetka
Lublinianie w skupieniu przeszli w czwartek drogą śmierci sprzed 75 lat. Na końcu, w miejscu rampy, skąd Żydzi lubelscy byli wywożeni do obozu zagłady, powstała instalacja z motywem hebrajskich liter. Likwidacja getta na Podzamczu była początkiem niemieckiej akcji Reinhardt. Niemcy zamordowali w niej blisko 2 miliony Żydów.

Przejście nowym Szlakiem Pamięci „Lublin. Pamięć Zagłady” zaczęło się przy alei Tysiąclecia. W miejscu, gdzie w marcu 1942 roku stała synagoga Maharszala. Niemcy zamykali w niej Żydów z likwidowanego getta na Podzamczu. Później pędzili ofiary: mężczyzn, kobiety i dzieci na teren rzeźni miejskiej przy obecnej ulicy Zimnej. Z tamtejszej rampy odchodziły bydlęce wagony do niemieckiego obozu zagłady w Bełżcu. Dawną drogę śmierci znaczy dziś 21 betonowych płyt opisanych literami hebrajskiego alfabetu.

U wylotu ulicy Kalinowszczyzna odtworzona została relacja pani Wiesławy Majczak, nagrana w Teatrze NN. „To nie było tak, że oni przeszli, tylko szli, szli i szli. To był taki szurgot - ja ten dźwięk pamiętam. Szurgot butów po bruku. I do tego rozmowy, i do tego dodatkowo strzały. Patrzyłam z drugiego piętra, więc mi się wydawało, że same głowy widzę i tobołki”.

W 1942 roku pani Wiesława Majczak miała 11 lat, w pamięć wrył jej się widok ciała, jakie zobaczyła na drugi dzień. - To chyba była moja rówieśniczka, jej zwłoki leżały na podwórku mojego domu. Chyba się bałam. Dzisiaj znowu to przeżywam, wróciła pamięć tamtych czasów - powiedziała nam w czwartek pani Wiesława Majczak.

Nagrania szczególnie przejmującej relacji wysłuchaliśmy obok mostu na Kalinowszczyźnie, chwilę przed wejściem w ulicę Turystyczną. Autorka wspomnień w marcu 1942 roku widziała w tym miejscu ranną Żydówkę, kobieta leżała pod mostem, jęczała z bólu. „Chustę miała i tłumoczek koło niej leży. (...) Żeśmy wszystkie zapłakały. Każda się bała tam pójść, bo co z Żydówką zrobimy, prawda? I ktoś dał znać do Niemców. Przyjechał Niemiec, strzelił i zostawił tę Żydówkę. Leżała do poniedziałku”.

Mur i metalowy kontener, w którym zostały wycięte litery hebrajskiego alfabetu, ostatnia na dachu. Światło smugami wpada przez te otwory do środka. Instalację Nie/Pamięć Miejsca odsłonił Roman Litman, przedstawiciel społeczności lubelskich Żydów. - Ten dzisiejszy przemarsz jest symboliczny. Oznacza, że chcemy pamiętać i pamiętamy - podkreślił prezydent Lublina Krzysztof Żuk.

Medale 700-lecia Lublina, wybite z okazji jubileuszu miasta, otrzymali w czwartek przy instalacji Nie/Pamięć Miejsca Roman Litman, Jossi Dakar, szef ziomkostwa Lublinerów w Izraelu, prof. Paweł Śpiewak, dyrektor Żydowskiego Instytutu Historycznego w Warszawie, a także Ośrodek Brama Grodzka-Teatr NN i Państwowe Muzeum na Majdanku.

Częścią nowego upamiętnienia w przestrzeni Lublina, które przygotował Teatr NN, jest także oznaczenie 43 płytkami w chodniku granic getta na Podzamczu. Mają żółty kolor, jak łaty na ubraniu, które Niemcy kazali początkowo nosić Żydom z Lublina.

Na szlaku są też cztery murale. Przy ul. Lubartowskiej 70 znalazł się fragment listu, jaki ktoś z likwidowanego getta na Podzamczu wysłał do getta w Warszawie. Był 24 marca 1942 roku, wywożenie ludzi zaczęło się tydzień wcześniej, w nocy z 16 na 17 marca.

„Żydzi stoją pośrodku krwawego, diabelskiego tańca. To (...) Lublin, odbywa się we krwi i łzach. Żydowski dobytek bez (...). Ponad 10 tysięcy Żydów już wypędzonych (...) małe ulice. Setki martwych poniewierają się (...)” - to fragment z częściowo nieczytelnego listu - krzyku sprzed 75 lat.

**Prezydent Lublina wręczył stypendia najlepszym studentom i doktorantom (ZDJĘCIA)
Najstarsza lublinianka otrzymała pierwszy medal z okazji 700-lecia miasta (ZDJĘCIA)
Wycinka na Czechowie. Oburzeni mieszkańcy dzwonili na policję (ZDJĘCIA, WIDEO)
Złotnictwo lubelskie. Wystawa na Zamku Lubelskim już otwarta (ZDJĘCIA)

Jesteśmy też w serwisie INSTAGRAM. Obserwuj nas!

**

Wideo

Komentarze 9

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

F
Filus
...zydzi,zydzi...i znowu zydzi... Precz z nimi...!!!...
F
Filus
...wcale ich nie szkoda, o nas nikt by nawt nie pamietal a napewno nie zydzi...gnac ich z naszego kraju, tylko czyhaja jak hieny by ugrysc cos dla siebie,... Niemcom niech odbiora....
G
Gustaw J
jest 700 lecie Lublina nie żydów czy nie ma nikogo innego, 75lecie niech sobie czczą w Izraelu sztucznie stworzonym państwie bo po wojnie nikt ich nie chciał przyjąć do siebie , a teraz to wspaniałe plemię niszczy Palestyńczyków
~~Lubelak
Masowo mordowanych zarówno przez Hitlerowców jak i Sowietów.
Ale o tym jakoś cisza, na Zamojszczyźnie zagłodzono 30 000 dzieci, ale o tym jakoś cisza w świecie !
G
Gość
Pytam tylko jak to jest z tą matematyką . Nie tylko ja mam problem z tymi obliczeniami , ale mądre głowy matematyków na świecie nie mogą rozwikłać tego równania . Z poważaniem .
d
dr Marco
Naśmiewasz się z pomordowanych i zagazowanych ludzi! Takich sqwysynów to ja z daleka trzymam. Tfu!
G
Gość
Nie mogę się połapać z matematyki . Jak to było - hm ? Było nas w Polsce ok. 6 milionów . Zginęło nas ponad 6 milionów , zostało nas żywych około 3 milionów . To ilu wreszcie nas zginęło ?
a
aswd
o żydach. To tak moje podatki są wykorzystywane? W 700 letniej historii Lublina żydzi byli tylko epizodem. No jeśli tak mają wyglądać obchody tej rocznicy to gratuluję.
l
lbn
W tym roku , która szkoła oddelegowana do robienia frekwencji?

PS. Dlaczego na tablicach napisano, że odpowiedzialni za akcję są NIEMCY a nie jacyś naziści czy hitlerowcy? W obecnej sytuacji międzynarodowej to jest anty europejskie )
Dodaj ogłoszenie