Rozmowa z Arturem Piekarzem - Dzień "Żołnierzy Wyklętych"

Kamil Kudyba
Z Arturem Piekarzem, historykiem z lubelskiego oddziału IPN rozmawiał Kamil Kudyba.

1 marca będziemy obchodzić Narodowy Dzień Pamięci "Żołnierzy Wyklętych". Kim byli ci żołnierze i dlaczego należy ich upamiętniać?
"Nadworni", a może lepiej - koncesjonowani, historycy PRL stworzyli czarną legendę na temat działalności cywilów i żołnierzy, którzy stawiali opór władzy komunistycznej. Ich działania nie były określane inaczej jak bandyckie czy rabunkowe a oni sami byli “zaplutymi karłami reakcji". Stąd określenie "wyklęci". Władza dokładała wszelkich starań, żeby ci żołnierze znaleźli się na śmietniku historii a tradycja ich walki miała być całkowicie wymazana ze świadomości społecznej i historycznej. A “żołnierze wyklęci" byli ariergardą niepodległego państwa. Wielu z nich wolało zginąć z bronią w ręku niż poddać się komunistom.

Pamięć o nich miała być wymazana ale przetrwała. Jak oceniłby pan stan wiedzy o “żołnierzach wyklętych"?
Jest coraz lepiej. Jeszcze kilka lat temu niewiele osób miało świadomość istnienia tak silnego antykomunistycznego ruchu zbrojnego. Dzisiaj, zwłaszcza dzięki badaniom historyków z IPN powstaje coraz więcej publikacji, biografii, monografii czy wspomnień żołnierzy. Dodatkowo organizowane są pokazy filmowe, spotkania z kombatantami czy rekonstrukcje najważniejszych walk z okresu drugiej konspiracji.

Antykomunistyczny ruch oporu na Lubelszczyźnie był jednym z najsilniejszych w kraju. Jak wyglądała ta działalność w naszym regionie?
Faktycznie na Lubelszczyźnie dochodziło do jednych z największych wystąpień zbrojnych. Należy jednak pamiętać, że działalność oddziałów partyzanckich była inna niż za okupacji niemieckiej. To była bardziej samoobrona. Formacje zbrojne likwidowały szczególnie groźnych komunistów, agentów UB i NKWD, wybrane posterunki MO, niekiedy przeprowadzały akcje na więzienia i siedziby Powiatowych Urzedów Bezpieczeństwa Publicznego. Brakowało w nich akcji np. na linie kolejowe, tak charakterystyczne dla okresu niemieckiej okupacji. Szacuje się, że w latach 1944-1956 przez organizacje i grupy konspiracyjne przewinęło się ok. 200 tys osób z czego ok. 20 tys. walczyło w oddziałach partyzanckich.

Pełny program obchodów Narodowego Dnia Pamięci "Żołnierzy Wyklętych" w Lublinie

1 marca 2012

9.00 - Msza św. w kościele pw. Św. Michała Archanioła w Lublinie, ul. Fabryczna 19.

10.00 - Poświęcenie obelisku upamiętniającego "Żołnierzy Wyklętych" , plac przy kościele pw. Św. Michała Archanioła w Lublinie, ul. Fabryczna 19.

10.45 - Złożenie wieńców pod pomnikiem Pamięci Żołnierzy AK-WiN ze zgrupowania mjr. Hieronima Dekutowskiego "Zapory", Plac Zamkowy.

11.30 - Sesja popularnonaukowa poświęcona "Żołnierzom Wyklętym", Sala Błękitna Lubelskiego Urzędu Wojewódzkiego, ul. Spokojna 4:
- dr Sławomir Poleszak (IPN O/Lublin) - Żołnierze Wyklęci na Lubelszczyźnie 1944-1963
- Artur Piekarz (IPN O/Lublin) - Major Hieronim Dekutowski "Zapora". Legendarny dowódca partyzantki na Lubelszczyźnie
- Rafał Drabik (IPN O/Lublin) - Żołnierze Wykleci obozu narodowego na Lubelszczyźnie
W przerwach pomiędzy wystąpieniami fragmenty książki Zofii Leszczyńskiej - Ginę za to co najgłębiej człowiek ukochać może - czyta Józef Krzyżanowski.

12.30 - Projekcja filmu "Orlik" zrealizowanego przez TVP O/Lublin oraz IPN O/Lublin w ramach cyklu Z archiwum IPN.

13.00 - Promocja książki "Bo mnie tylko wolność interesuje". Wywiad rzeka z Marianem Gołębiowskim (Nowy Jork, listopad 1988 - czerwiec 1989) pod redakcja Justyny Dudek (IPN O/Lublin), Lublin 2011.

Wspomnienia "Żołnierzy Wyklętych" - prof. Stanisław Wołoszyn - Prezes ŚZŻAK Okręg Lublin.

W holu Lubelskiego Urzędu Wojewódzkiego będzie prezentowana wystawa przygotowana przez IPN O/Lublin "Zaplute karły reakcji". Polskie podziemie niepodległościowe 1944-1956. W trakcie uroczystości będzie można kupić publikacje IPN.

Wideo

Komentarze 5

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

r
rasta

ja się zaczynam już zastanawiac czy takim jak Ty ktos płaci za te "wrzutki" napisać że bandyci ale już kto kiedy i gdzie jakiegoś bandyckiego czynu się dopuścił to nie potraficie albo leci jakaś kalka z gazetki milicyjnej z lat 70-tych

z
zdzich.

a są jeszcze ludzie którzy nazywają ich przeklęci.mieli oni też swoje za uszami,warto posłuchać nie tylko tych nic nie wartych historyków ale ludzi którzy naocznie widzieli ich robotę.

A
Adam

Bardzo dobrze, że będą te uroczystości.

4

śledząc losy rodzin z których ojcowie, bracia oddali życie za Polske dochodzę do wniosku ,że nie warto było ginąć .dzisiaj oszuści którzy dożyli sędziwych lat pobierają horendalne renty wojenne 3200zl(u wszyskich stwierdzono po 60 latach trwałe uszczerbki na zdowiu kwalifikujące do 1 grupy)chodzą w mundurach wojskowych na patriotyczne uroczystości i drwią sobie z nas ,gdyż w razie niepokoju wystawią do telewizji 1 rzeczywistego bohatera .ci co zginęli nigdy nie zaznają spokoju dlatego,że łotry się pod ich ofiarę podszywają

M
ML

CZESC I CHWALA BOHATEROM!!!!!!!!!!!!!!!

Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3