Trzecia rocznica śmierci premiera Jana Olszewskiego

OPRAC.:
Małgorzata Puzyr
Małgorzata Puzyr
Pogrzeb Jana Olszewskiego
Pogrzeb Jana Olszewskiego fot. Kancelaria Sejmu / Łukasz Błasikiewicz / Rafał Zambrzycki
Udostępnij:
Trzy lata temu, 7 lutego 2019 r., w wieku 89 lat zmarł Jan Olszewski, powstaniec warszawski, premier w latach 1991–1992, doradca prezydenta Lecha Kaczyńskiego. W 2009 r. odznaczony Orderem Orła Białego. Jego życiorys wpisał się na stałe w powikłane i tragiczne współczesne dzieje Polski.

W trzecią rocznicę śmierci Jana Olszewskiego kwiaty na jego grobie złożył premier Mateusz Morawiecki.

Jan Olszewski urodził się 20 sierpnia 1930 r. w Warszawie, w rodzinie kolejarskiej związanej ideowo z PPS. W 1943 r., jako nastolatek, wstąpił do Szarych Szeregów, później był łącznikiem w powstaniu warszawskim. W roku 1953 ukończył studia prawnicze na Uniwersytecie Warszawskim, zaś po studiach, w latach 1953-1954 pracował w Ministerstwie Sprawiedliwości. Następnie, w latach 1954-1956 w Polskiej Akademii Nauk, w Zakładzie Nauk Prawnych.

Choć skłaniał się ku socjalizmowi, nigdy nie zaakceptował narzuconego Polsce siłą systemu komunistycznego. Stąd jako opozycjonista szukał sposobów na kontestację PRL-u. W latach 1956-1957 należał do zespołu tygodnika „Po Prostu”, gdzie wraz z Walerym Namiotkiewiczem i Jerzym Ambroziewiczem opublikował m.in. legendarny tekst „Na spotkanie ludziom z AK”, w którym wzywał ówczesne władze do rehabilitacji żołnierzy AK. Gdy nowo wybrany I sekretarz KC PZPR Władysław Gomułka zamknął „Po Prostu” jako pismo rewizjonistyczne, Olszewski został w 1957 r. objęty zakazem pracy w dziennikarstwie.

Na przełomie lat 50. i 60. należał do słynnego Klubu Krzywego Koła, gdzie zbierali się rozczarowani socjalizmem intelektualiści. Także praktykował, m.in. w latach 60. bronił w procesach politycznych niewygodnych dla komunistów -Jacka Kuronia, Karola Modzelewskiego, Janusza Szpotańskiego i Wojciecha Ziembińskiego. W 1970 r. był z kolei obrońcą w procesie niepodległościowej organizacji „Ruch”.

Obrońca opozycjonistów

W 1975 r. Jan Olszewski podpisał tzw. List 59, będący protestem przeciw poprawkom w konstytucji PRL, dającym pełnię władzy PZPR. Rok później, w styczniu 1976 r. napisał wraz z Wojciechem Ziembińskim tzw. List 14 przeciwko wprowadzeniu do konstytucji zapisu nienaruszalności sojuszu z ZSRR. Bronił także represjonowanych robotników z Radomia i Ursusa. A nawet podpisał oświadczenie 14 intelektualistów z czerwca 1976 r. solidaryzujące się z protestami robotniczymi.

Działał także jako polityk - założył Polskie Porozumienie Niepodległościowe, jedyne, które twardo stawiało postulat wyzwolenia Polski spod wpływów ZSRR. PPN w okresie swojej działalności w latach 1976-1980 ogłosiło ponad pięćdziesiąt publikacji programowych, w tym wielokrotnie wznawiany, popularny później wśród konspiracji lat 80. poradnik „Obywatel a Służba Bezpieczeństwa”.

W 1976 r. Olszewski brał również udział w tworzeniu Komitetu Obrony Robotników, czynnie współtworzył „Apel do społeczeństwa i władz PRL”. Jako że nie został wpisany na listę członków, mógł dzięki temu w dalszym ciągu udzielać pomocy prawnej robotnikom sądzonym po wydarzeniach czerwcowych. Z ramienia KOR-u uczestniczył m.in. w ustalaniu okoliczności krakowskiego zabójstwa Stanisława Pyjasa, podpisał Deklarację Ruchu Demokratycznego (dokument programowy KOR).

"Solidarność"

Powstanie NSZZ „Solidarność”, jak większość rodaków, powitał z entuzjazmem. W latach 1980-1981 r. był doradcą Komisji Krajowej „Solidarności” i Zarządu Regionu Mazowsze. Współtworzył też pierwszy statut związku. To także on, wraz z mecenasem Wiesławem Chrzanowskim prowadził postępowanie rejestracyjne Solidarności przed sądem w Warszawie. Później, w czasie strajków sierpniowych, z tymże Chrzanowskim przygotował statut organizacji Wolnych Związków Zawodowych, który przedstawił komitetowi strajkowemu w Stoczni Gdańskiej.

W czasie stanu wojennego bronił wielu działaczy Solidarności, w tym Lecha Wałęsę i Zbigniewa Romaszewskiego, był doradcą w Sekretariacie Episkopatu Polski, występował jako oskarżyciel posiłkowy oraz jako reprezentant rodziny ks. Jerzego Popiełuszki w procesie oskarżonych o jego zabójstwo. W głośnej mowie oskarżycielskiej przedstawił morderstwo jako polityczną prowokację ówcześnie rządzących.

W 1988 r. Olszewski współtworzył tzw. Komitet Obywatelski przy Przewodniczącym NSZZ „Solidarność”, a w 1989 r. pracował nad wyjaśnieniem okoliczności zabójstw dokonanych na księżach przez SB. W tajemniczych okolicznościach zginęli wtedy ks. Stefan Niedzielak, Stanisław Suchowolec i Sylwester Zych. To dzięki jego staraniom prokuratura przyznała, że ks. Niedzielak został zamordowany.

Nocna zmiana

Upadek PRL-u i przełom lat 80. i 90. otworzył nowy etap w działalności Jana Olszewskiego. Brał m.in. udział w pracach zespołu ds. reformy prawa i sądów w ramach obrad Okrągłego Stołu. Nie wziął jednak udziału w wyborach do sejmu kontraktowego, odrzucił również propozycję uczestnictwa w rządzie Tadeusza Mazowieckiego. „4 czerwca 1989 roku, który był rzeczywiście dniem ważnym. Kontraktowe wybory uważałem za obelgę, ale nie doceniłem Polaków” - mówił po latach w wywiadzie w RMF FM. W 1990 r. wspierał Lecha Wałęsę w wyborach prezydenckich jako mąż zaufania.

Można powiedzieć, że zwieńczeniem kariery politycznej Olszewskiego była funkcja szefa rządu. W 1991 r. urzędujący prezydent Lech Wałęsa powołał go na premiera, a 23 grudnia 1991 r. jego rząd otrzymał wotum zaufania od Sejmu - pierwszego po wojnie wybranego w pełni wolnych wyborach. Ujawnienie archiwaliów SB przez ówczesnego szefa MSW Antoniego Macierewicza stało się jednak bezpośrednią przyczyną upadku rządu Olszewskiego w nocy z 4 na 5 czerwca 1992 r., określanej później przez historyków jako „Noc teczek”.

Order Orła Białego

W 1992 r. Jan Olszewski założył Ruch dla Rzeczypospolitej, w którym objął funkcję przewodniczącego, w 1993 r. Koalicję dla Rzeczypospolitej, a kilka lat później Ruch Odbudowy Polski, która w 1996 w sondażach uzyskiwała nawet kilkanaście procent poparcia. Ponownie zarejestrował się jako kandydat na urząd prezydenta w wyborach w 2000 r. Wycofał się jednak przed dniem głosowania, udzielając poparcia Marianowi Krzaklewskiemu.

3 maja 2009 r. ówczesny prezydent Lech Kaczyński odznaczył Jana Olszewskiego Orderem Orła Białego. 5 czerwca 2014 r. Rada m.st. Warszawy nadała mu tytuł Honorowego Obywatela miasta stołecznego Warszawy.

Dołącz do nas na Facebooku!

Publikujemy najciekawsze artykuły, wydarzenia i konkursy. Jesteśmy tam gdzie nasi czytelnicy!

Polub nas na Facebooku!

Dołącz do nas na Twitterze!

Codziennie informujemy o ciekawostkach i aktualnych wydarzeniach.

Obserwuj nas na Twiterze!

Kontakt z redakcją

Byłeś świadkiem ważnego zdarzenia? Widziałeś coś interesującego? Zrobiłeś ciekawe zdjęcie lub wideo?

Napisz do nas!

Polecane oferty

miejsce #1

Sencor

Sencor SCOOTER ONE 2020

1 780,33 zł1 348,00 zł-24%
miejsce #2

Motus

Motus Pro 8.5 LITE

2 999,00 zł2 549,00 zł-15%
miejsce #3

Motus

Motus Pro 10 Sport 2021

7 570,99 zł6 799,00 zł-10%
miejsce #4

Techlife

Techlife X5S

3 699,00 zł3 450,00 zł-7%
miejsce #5

Motus

Motus Pro 11

15 999,00 zł14 999,00 zł-6%
Materiały promocyjne partnera

Polscy strażacy znów w akcji. Pomogą Francuzom gasić pożary

Materiał oryginalny: Trzecia rocznica śmierci premiera Jana Olszewskiego - Polska Times

Komentarze

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Więcej informacji na stronie głównej Kurier Lubelski
Dodaj ogłoszenie