W Lublinie są cenne pomniki, o których prawie zapomnieliśmy

Małgorzata Szlachetka
Pomnik przy kościele pobrygidkowskim został postawiony w 1910 roku z okazji 500. rocznicy bitwy pod Grunwaldem Jacek Babicz
Pochodzący z XVII wieku tzw. pomnik szwedzki przy ulicy Jaczewskiego pokrywa zielony nalot. Remont obelisku to nie nasza sprawa - mówił ratusz, ale po naszej interwencji zmienił zdanie.

Wciśnięty między ulicę i parking pomnik stoi w niewielkim zagłębieniu. Łatwo go przeoczyć. Tymczasem jego historia jest niezwykła.

Napis umieszczony na monumencie brzmi: "Poległym żołnierzom polskim w bitwie ze Szwedami pod dowództwem P. Sapiehy, wojewody wileńskiego, w r. 1656". Jednak według Henryka Gawereckiego, wybitnego znawcy historii Lublina, z pomnikiem było zgoła inaczej. Tablica tej treści została umieszczona na nim dopiero w XX wieku.
Gawerecki w swojej książce "O dawnym Lublinie", powołując się m.in. na samego Hieronima Łopacińskiego, pisze, że pomnik został wzniesiony dla uczczenia pamięci szwedzkiego pułkownika, który zginął w bitwie z Polakami, dowodzonymi przez wojewodę Pawła Sapiehę.

W tekście znalazł się także cytat z Kuriera Lubelskiego z 1875 roku. Gazeta pisała wtedy, że nieznany z imienia szwedzki pułkownik został pochowany w miejscu, w którym zginął.

Już w 1875 roku obelisk był w kiepskim stanie. Także obecnie wygląda nie najlepiej. O ile sama tabliczka jest w miarę czytelna, to zwieńczenie monumentu w formie ostrosłupa pokrywa zielony nalot glonów.

Z umieszczonej na pobliskim trawniku tabliczki dowiadujemy się, że pomnikiem opiekuje się Wydział Gospodarki Komunalnej Urzędu Miasta Lublin. Dzwonimy więc do ratusza i tu niespodzianka.

- Pomnik szwedzki znajduje się obecnie w kompetencji Uniwersytetu Medycznego - zapewnia nas Beata Krzyżanowska, rzeczniczka prezydenta Lublina. I dodaje: - Nie możemy wydać środków na remont obelisku, który nie stoi na miejskim gruncie.

Na uniwersytecie odesłano nas z kolei do ratusza.
- Jesteśmy właścicielami tego terenu, ale dbałość o sam pomnik to już sprawa miasta - stwierdził Włodzimierz Matysiak, rzecznik prasowy Uniwersytetu Medycznego w Lublinie. - Przejeżdżam tamtędy codziennie i pomnikowi rzeczywiście przydałby się remont - dodał po chwili.

Z taką informacją dzwonimy znowu do rzeczniczki lubelskiego ratusza. Okazuje się jednak, że rozwiązanie proceduralnego problemu jest możliwe.

- Przyjrzeliśmy się sprawie jeszcze raz i poszukamy formalnych możliwości, aby jednak udało się nam zająć pomnikiem. Zwrócimy się do Uniwersytetu Medycznego o użyczenie terenu, na którym stoi zabytek - zapowiada Beata Krzyżanowska.

Pomnik szwedzki nie jest jedynym zapomnianym monumentem w Lublinie. Nie lepiej wygląda niewielki obelisk postawiony w 1910 roku przy kościele pobrygidkowskim (ul. Narutowicza) na pamiątkę 500. rocznicy zwycięstwa pod Grunwaldem.
Pomnik wymaga oczyszczenia, tym bardziej że znajdujący się na nim napis jest już słabo widoczny.

- Pomnik stoi na gruncie miejskim. Kiedyś na poziomie Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków i ratusza były rozmowy na temat przesunięcia obiektu, aby był lepiej widoczny. Za tym pomysłem opowiadał się klikon miejski Władysław Stefan Grzyb - przypomina ks. Dariusz Marek Bondyra, rektor kościoła pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny Zwycięskiej w Lublinie.
- Nasz pomnik grunwaldzki jest niestety zapomniany. Niewielu turystów o nim wie - ubolewa ks. rektor.

Podobnie zapomniana jest historia powstania zabytku. Lublinianie w czasie zaborów uciekli się do fortelu. Napis na pomniku brzmi: "500 lat istnienia kościoła Panny Maryi w Lublinie 1410-1910", gdy w rzeczywistości budowa świątyni rozpoczęła się dwa lata później, w 1412 r. Nie jest to błąd, ale próba oszukania ówczesnej cenzury. Tym bardziej, że nawiązanie do bitwy pod Grunwaldem nie jest przypadkowe, gdyż według legendy krzyżaccy jeńcy brali udział w budowie kościoła ufundowanego przez króla Władysława Jagiełłę.

- Ks. rektor Jan Władziński za wygłoszenie patriotycznego kazania 15 lipca 1910 roku, w 500. rocznicę bitwy pod Grunwaldem, dostał od władz wybór. Płaci grzywnę albo idzie do aresztu. Wybrał areszt - mówi ks. Bondyra.

Wideo

Komentarze 10

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

o
ogyrek

Poszedł do w.c i link przemknął się szpuntem. Prawdę walą, że ten region to zadupie Polski.

A
Adamek

Oni se na zmiane opsirboją paruwy ,mi marco rowa lizal nawet pryszcze znikli

m
maciej w uszance

jak dr Marco zrobi ci za darmo

M
Mosiek

na szczęscie ratusz wywiazuje się z obowiązku i pamieta o wszystkich żydowskich pomnikach

K
KL

Ciekawy temat. Gratulacje dla redakcji Kuriera!

a
a

Powinno być pobrygidkowski a nie "pobrygitkowski" w podpisie zdjęcia. Ten sam błąd w Kurierze drukowanym. Macie tam jakąś korektę?

s
stach paluch

Poziom wpisów tych adamkow i superrolnika sięga zenitu. Gratulacje

l
lucyper

słabo robisz loda,na drugi raz nie zapłacę i ze starą zdechniecie z głodu

A
Adamek

Te superrolnik cos niewidze twyh wpisuw,czyrzbyś jeszcze bórakuw niestarmosił?no hyba rze gnuj wywalasz na sciernisko,a puzniej zalorzyśź szkape (zone)w homonto i wio łorać pola.marco ma wprawe wywalal gnuj u mego znajomego nawet widłuw niehciał.a jak szókasz byka rospłodowego to lucypera wez podobno jak bzykal kozy to sie usmiehały

A
Adamek

Te superrolnik cos niewidze twyh wpisuw,czyrzbyś jeszcze bórakuw niestarmosił?no hyba rze gnuj wywalasz na sciernisko,a puzniej zalorzyśź szkape (zone)w homonto i wio łorać pola.marco ma wprawe wywalal gnuj u mego znajomego nawet widłuw niehciał.a jak szókasz byka rospłodowego to lucypera wez podobno jak bzykal kozy to sie usmiehały

Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3