Wirus – co to jest i jak działa? Czym różni się infekcja wirusowa od bakteryjnej?

Materiał informacyjny
Antybiotyk przyjęty podczas leczenie infekcji wirusowej nie działa. Dlaczego? Wynika to z przyczyny pojawienia się choroby, jaką jest szkodliwe działanie wirusów. Czym one są i jak działają? Jak wygląda leczenie infekcji wirusowej?

Co to jest wirus?

Wirus to drobnoustrój zbudowany z kwasu nukleinowego, otoczony białkową otoczką nazywaną kapsydem. Kapsydy mogą przybierać różne kształty, dlatego  wirusy mogą przybierać rożne kształty, na przykład pałeczkowate, kuliste lub spiralne. Ze względu na to, że wirus nie potrafi samodzielnie funkcjonować ani się rozmnażać, musi znaleźć sobie komórkę gospodarza, która posłuży mu do produkcji wirionów. Wirus posiada zwykle jeden rodzaj kwasu nukleinowego – DNA lub RNA. Dzięki temu, że replikuje się  bezpośrednio w komórce, ma szansę przetrwać. Gospodarzem dla niego mogą być zarówno komórki ludzkie, jak i roślinne oraz zwierzęce.

Jak działa wirus?

Aby wirus mógł wniknąć do komórki gospodarza i tam się replikować, musi pokonać błonę lub ścianę komórkową. W tym celu przyczepia się do niej dzięki czynnikom adsorpcyjnym i receptorom wirusowym. Niektórym wirusom potrzebne są jeszcze dodatkowe mechanizmy w postaci koreceptorów. Kolejnym krokiem inwazji wirusa jest penetracja i wniknięcie do wnętrza komórki. Może się to odbyć w dwojaki sposób: albo na drodze endocytozy lub bezpośredniej fuzji (tak wnikają herpeswirusy oraz retrowirusy). Najczęściej wirusy wnikają na drodze endocytozy, przenikając przez wgłębienie w błonie komórkowej, za pomocą utworzonego pęcherzyka endocytarnego.  W ten sposób przenoszą się do cytoplazmy wewnątrz komórki gospodarza.

Wirusy replikują się albo w cytozolu (wirusy posiadające RNA) lub w jądrze komórkowym (wirusy z DNA, za wyjątkiem irydowirusów i poxwirusów). W tym drugim przypadku dotarcie do jądra komórkowego nie jest proste, gdyż muszą pokonać otoczkę jądrową. Dronoustroje, które nie są w stanie przedostać się przez niewielkie pory w otoczce, muszą wysyłać do wnętrza jądra swój materiał genetyczny w towarzystwie białek wirusowych. Po utworzeniu nowych wirionów, dochodzi do rozpadu komórki i uwolnienia wirusów do naczyń chłonnych lub krwiobiegu. Dochodzi wówczas do wiremii, czyli ataku wirusów na różne komórki narządów. Może to wywołać między innymi:

  • zakażenia dróg oddechowych,
  • zakażenia skóry i błon śluzowych,
  • zakażenia ośrodkowego układu nerwowego,
  • zakażenia narządów wewnętrznych,;
  • zakażenia całego organizmu,
  • powstanie nowotworów.

Wirus a bakteria – różnica i podobieństwa

Bakterie to jednokomórkowe organizmy, które – w odróżnieniu od wirusów – potrafią żyć samodzielnie poza organizmem żywiciela. Podobnie jednak jak wirusy, mają różnorodny kształt, od pałeczkowatego po kulisty. Potrafią bez problemu dostosować się do panujących warunków, bowiem kiedy tylko trafią do organizmu, bardzo szybko się namnażają. W konsekwencji zakażeń bakteryjnych nie da się tak szybko zahamować i do ich leczenia niezbędny jest antybiotyk.

Bardzo często choroby wirusowe i bakteryjne mają podobny przebieg, w związku z czym trudno odróżnić, z którym rodzajem infekcji mamy do czynienia. Jest to niezwykle istotne dla wyboru rodzaju leczenia: jeśli bowiem mamy do czynienia z infekcją wirusową, nie pomoże nam żaden antybiotyk. On działa tylko i wyłącznie na bakterie. Przyjmowany podczas infekcji wirusowej nie tylko nie poprawia stanu zdrowia, ale przede wszystkim doprowadza do naruszenia delikatnej flory jelitowej, a tym samym pośrednio do dalszego osłabiania układu odpornościowego.

Jak odróżnić infekcję wirusową od bakteryjnej? Jak możemy dowiedzieć się z informacji w infografice na stronie hartujmisie.pl/choroby-wirusowe/infekcje-wirusowe-a-bakteryjne, zarówno przy jednej i drugiej chorobie może wystąpić podwyższona temperatura powyżej 38 stopni Celsjusza, ponadto obu infekcjom może towarzyszyć katar (jednakże przy infekcji wirusowej jest on wodnisty i bezbarwny, a przy inwazji bakterii śluzowo-ropny). Podłoże choroby można rozróżnić obserwując kaszel. Według informacji w artykule Infekcja bakteryjna - jakie są objawy i ile trwa infekcja bakteryjna?, przy infekcji bakteryjnej jest on najczęściej suchy, a przy bakteryjnej mokry, odkrztuszający. Istotną wskazówką jest też wygląd gardła. Przy chorobie wirusowej jest ono bolesne i zaczerwienione, nie ma w nim jednak ropnej wydzieliny. Z kolei przy infekcji bakteryjnej czerwień gardła ma już zdecydowanie mocny, żywy odcień, a bólowi towarzyszą naloty na migdałkach podniebiennych. Chorobę bakteryjną wyróżniają też dodatkowe objawy w postaci apatyczności i bólów brzucha. Przy ataku wirusów można z kolei czuć osłabienie i mieć dreszcze.

Infekcja wirusowa

Infekcja wirusowa może przysporzyć kłopotów i powikłań, jeśli mamy obniżoną odporności lub też wrodzone zaburzenia układu immunologicznego. Wiele osób nie zdaje sobie sprawy, że ma obniżoną odporność, gdyż niekoniecznie ujawnia się ona w pierwszych latach życia. Może dać o sobie dopiero po kilkudziesięciu latach, niemniej mało kto wówczas skojarzy, że przewlekle trwające infekcje, z cięższym niż u innych przebiegiem, mogą być związane z osłabieniem układu immunologicznego. U tego typu osób albo występuje niedobór przeciwciał albo też wrodzone zaburzenia komórek żernych. Mogą też mieć miejsce u nich zaburzone mechanizmy odpowiedzi przeciwzapalnej lub też niedobory układu dopełniacza.

Bez względu na przyczynę, infekcje mogą być tak silne, że zarażenie może doprowadzić do poważnych stanów, na przykład zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych. Skutki wielu infekcji wirusowych czy bakteryjnych są zbyt poważne, aby to bagatelizować. Dlatego też u chorych osób konieczne jest stosowanie takich leków i preparatów medycznych, które będą stymulować ich odporność, w ten sposób zwiększając szanse na wyzdrowienie.

Jak przeciwdziałać infekcji wirusowej?

Od tego, jak silny jest układ odpornościowy człowieka zależy, czy szybko wyleczy się z infekcji, czy też będzie się ona ciągnąć wieloma tygodniami. Organizm posiada przeciwciała, które starają się zwalczyć wirusy, jednak kiedy tych przeciwciał brakuje (np. przy wrodzonym braku odporności), dochodzi do uszkodzenia komórek przez patogeny, ich degeneracji a następnie śmierci. Aby więc przeciwdziałać infekcji wirusowej i szybciej ją zakończyć, warto sięgnąć po te preparaty medyczne, które stymulować będą układ immunologiczny.

Do leków, które mają udowodnione działanie w pobudzaniu aktywności komórek układu odpornościowego, należą leki  z zawartością pranobeksu inozyny. Pranobeks inozyny ma działanie immunostymulujące, gdyż zwiększa produkcję niektórych przeciwciał (IgG), jak również pobudza wydzielanie cytokin (interferon gamma, interleukina 1 i 2). Poza tym wspomaga funkcjonowanie komórek układu odpornościowego, które odpowiedzialne są za bezpośrednie reakcje odpornościowe. Mowa tu przede wszystkim o makrofagach, neutrofilach i monocytach.

Do stymulowania odporności niezbędna jest też witamina D3, która jest niezbędna do produkowania białek antybakteryjnych przez makrofagi. Probiotyki potrafią wzmacniać odporność, jednak nie wszystkie szczepy bakterii probiotycznych mają takie działanie. Do tej pory udowodnione badaniami działanie na układ immunologiczny mają szczepy Lactobacillus Rhamnosus GG.

Uwaga! Powyższa porada jest jedynie sugestią i nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem!

Źródła:

  • Wirusologia, pod red. A. Goździcka-Józefiak, Warszawa 2019, s. 18,19, 22, 26.
  • P. Naporowski, D. Witkowska, A. Lewandowicz-Uszyńska, Zakażenia bakteryjne, wirusowe i grzybicze towarzyszące pierwotnym niedoborom odporności manifestacją zaburzeń procesów immunologicznych, „Postępy Higieny i Medycyny Doświadczalnej” 2018, s. 557-572. Dostęp online 11.03.2020: https://phmd.pl/api/files/view/457152.pdf
  • A. Wawrzyniak, Racjonalna terapia ostrych infekcji górnych dróg oddechowych, „Forum Medycyny Rodzinnej” 2011, vol. 5, nr 5, s. 401-406. Dostęp online 11.03.2020: https://journals.viamedica.pl/forum_medycyny_rodzinnej/article/view/17964
Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3