Z historii Lublina: Odsłonięcie pomnika Konstytucji 3 maja...

    Z historii Lublina: Odsłonięcie pomnika Konstytucji 3 maja (ZDJĘCIA)

    Witold Michalak

    Kurier Lubelski

    Aktualizacja:

    Kurier Lubelski

    Lipiec 1981 r. Manifestacja w obronie więźniów politycznych
    1/9
    przejdź do galerii

    Lipiec 1981 r. Manifestacja w obronie więźniów politycznych ©Jan Trembecki

    3 maja 1981 roku tysiące lublinian szczelnie wypełniły plac Litewski i prowadzące doń ulice. To, co jeszcze kilka miesięcy wydawało się niemożliwe, tamtego dnia stało się faktem: odsłonięto pomnik upamiętniający Konstytucję 3 maja ozdobiony orłem w koronie. Święto stało się okazją do wielkiej patriotycznej manifestacji.
    - Oficjalnie mówiono, że wtedy w uroczystościach wzięło udział około 10 tysięcy osób. Nieoficjalnie ubecy twierdzili, że według ich obliczeń było aż 70 tysięcy - relacjonuje Henryk Łusiewicz, ówczesny przewodniczący Komitetu Wojewódzkiego Stronnictwa Demokratycznego w Lublinie.

    To dzięki działaczom SD doszło do odsłonięcia obelisku. Na kongresie tej partii uchwa-lono, że 3 Maja stanie się świętem stronnictwa. To była odważna decyzja, bo wcześniej władze PRL nie były zainteresowane celebrowaniem tych uroczystości. Stało się jednak inaczej.

    Lubisz stare fotografie? - czytaj nasz serwis specjalny i oglądaj zdjęcia


    Lubelscy działacze SD rocznicę przyjęcia konstytucji postanowili uczcić w jeszcze bardziej podniosły sposób.
    W reprezentacyjnym miejscu Lublina miał stanąć pomnik, który uczci wydarzenie sprzed 190 lat. W mieście był już monument, upamiętniający konstytucję, który odsłonięto 3 maja 1916 r. Był to kamień pokryty reliefami. W II RP nie został on rozbudowany, a w czasach PRL przesunięto go w pobliże publicznego szaletu i przez lata stał ukryty między krzakami i drzewami.

    Z inicjatywy Henryka Łusiewicza rozpoczęły się prace nad przeniesieniem i rozbudową pomnika, który teraz miał zostać zwieńczony orłem. - Z prośbą o opracowanie projektu zwróciłem się do Edwarda Kotyłły, człowieka o niezwykłym talencie. On przygotował pięć czy sześć projektów, z których wybraliśmy ten najlepszy. Wyrzeźbienia orła podjął się Witek Marcewicz - wspomina Henryk Łusiewicz.

    Twórcy pomnika nie wyobrażali sobie, aby pojawił się na nim inny orzeł niż w koronie. Ale władze komunistyczne bardzo niechętnie patrzyły na posługiwanie się tym symbolem. Henrykowi Łusiewiczowi udało się jednak przekonać do swojego pomysłu lubelskich działaczy PZPR. - Powiedziałem im, że w historycznie uzasadnionych przypadkach władza ludowa nie ma nic przeciwko temu symbolowi - opowiada były działacz SD. Wtedy wspomniał m.in. o herbie Uniwersytetu Warszawskiego. PRL-owskie władze, niechętnie, ale ostatecznie dały się przekonać. Orzeł mógł mieć koronę.

    Prace nad pomnikiem toczyły się w zawrotnym tempie. Wszystko udało się przygotować w niespełna trzy tygodnie. Odsłonięcie pomnika oraz świętowanie rocznicy w 1981 r. przyciągnęło tłumy i miało spokojny przebieg.

    Zupełnie inaczej wyglądał 3 maja rok później. Milicja i Służba Bezpieczeństwa spacyfikowały demonstrację na pl. Litewskim. Doszło do zatrzymań, a 4 maja wprowadzono godzinę milicyjną od 22 do 5. Pozamykano kina i teatry, wyłączono telefony w Lublinie i zakazano jazdy prywatnymi samochodami. Te represje nie ostudziły emocji i 4 maja ponownie doszło do antyrządowych demonstracji spacyfikowanych przez organy bezpieczeństwa.

    Możesz wiedzieć więcej! Kliknij i zarejestruj się: www.kurierlubelski.pl/piano


    Czytaj treści premium w Kurierze Lubelskim Plus

    Nielimitowany dostęp do wszystkich treści, bez inwazyjnych reklam.

    Komentarze (9)

    Dodajesz komentarz jako: Gość

    Dodając komentarz, akceptujesz regulamin forum

    Liczba znaków do wpisania:

    zaloguj się

    Autor komentarza nie dodał zdjęcia
    BAJKI LEPSZE OD J.K.

    SZARA MYSZKA (gość)

    Zgłoś naruszenie treści

    Pomnik konstytucji 3-go Maja stal kolo szaletu jeszcze w 1990r. Sz. P.Ł!


    Autor komentarza nie dodał zdjęcia
    WIEJE WIATR OD WSCHODU i in. ANDRE nie pruszkowskiego i pozost. PREZ-TOW L-NA

    szara myszka cd. (gość)

    Zgłoś naruszenie treści

    ZA OB. PREZ. o nielikwidowaniu kabaretów ("Ja bylem pewien, że te wybory wygram - za pol. radio) ZALECAM WYSŁUCHAĆ TEŻ:
    1- jak w NAGŁ.
    2-DO ŻŁOBU, DO ŻŁOBU (takie "na czasie")- WYBORCZY ADWENT...rozwiń całość

    ZA OB. PREZ. o nielikwidowaniu kabaretów ("Ja bylem pewien, że te wybory wygram - za pol. radio) ZALECAM WYSŁUCHAĆ TEŻ:
    1- jak w NAGŁ.
    2-DO ŻŁOBU, DO ŻŁOBU (takie "na czasie")- WYBORCZY ADWENT
    3- FELEK ZDANKIEWICZ CZ.
    4- ŻE NIE WSPOMNĘ o WIECZNIE ŻYWYCH "CHŁOPCACH RADAROWCACH"zwiń

    Autor komentarza nie dodał zdjęcia
    SOLIDARUCHY W TYM CZASIE OSIĄGNEŁY APOGEUM POPULARNOŚCI

    dr Marco (gość)

    Zgłoś naruszenie treści / 44 / 47

    Zwodzili lud pracujący hasłami typu "Jak nas wybierzecie, ro szynkę z bułką jeść będziecie" (wtedy to szczyt luksusu.
    Ale we we łbach była im władza, prywatyzacje, Końkordat i panoszenie się...rozwiń całość

    Zwodzili lud pracujący hasłami typu "Jak nas wybierzecie, ro szynkę z bułką jeść będziecie" (wtedy to szczyt luksusu.
    Ale we we łbach była im władza, prywatyzacje, Końkordat i panoszenie się kleru, rozpirzenie FSC i Odlewni.
    Dzięki Bogu, że Polską rządził wtedy Pan Gen. Jaruzelski i zastopował na 9 lat te knowania. Przy okazji uniknęliśmy dziesiątków tys. ofiar - inwazja Wojsk Układu Warszawskiegozwiń


    Autor komentarza nie dodał zdjęcia
    do doktora Marco

    Maciek (gość)

    Zgłoś naruszenie treści / 41 / 41

    moim zdaniem gen Jaruzelski powinien siedzieć nie za strzelanie do robotników, ale właśnie za te dziewięć lat straconych lat zastoju, cofnięcia cywilizacyjnego Polski i rządów kretynów i złodziei

    Autor komentarza nie dodał zdjęcia
    sdf

    rrrrrrrrrrrrrrr (gość)

    Zgłoś naruszenie treści / 46 / 42

    to święto komunistyczne

    Autor komentarza nie dodał zdjęcia
    Budka.

    Blob. (gość)

    Zgłoś naruszenie treści / 48 / 40

    Tam niedaleko tego miejsca stała budka telefoniczna z napisem MO i w miarę odkłamywania historii konserwator zabytków powinien nakazać zrekonstruowanie tego przybytku bo to pomnik tamtych trudnych...rozwiń całość

    Tam niedaleko tego miejsca stała budka telefoniczna z napisem MO i w miarę odkłamywania historii konserwator zabytków powinien nakazać zrekonstruowanie tego przybytku bo to pomnik tamtych trudnych i dziwnych czasów no i jaki folkloryt.zwiń


    Autor komentarza nie dodał zdjęcia
    Racja

    Zoe (gość)

    Zgłoś naruszenie treści / 47 / 41

    Stał w niej telefon bez tarczy. Milicja już wtedy była on-line.

    Autor komentarza nie dodał zdjęcia
    ani IXI ani OMO nie wypierze tak jak ZOMO.

    3xtak (gość)

    Zgłoś naruszenie treści / 48 / 39

    W czasie stanu wojennego w okolicach 11 listopada, czy 3 maja zwykle po nabożeństwach kościelnych w kościele Powizytkowskim ruszał nielegalny pochód w okolice pl. Litewskiego gdzie rozpoczynały się...rozwiń całość

    W czasie stanu wojennego w okolicach 11 listopada, czy 3 maja zwykle po nabożeństwach kościelnych w kościele Powizytkowskim ruszał nielegalny pochód w okolice pl. Litewskiego gdzie rozpoczynały się demonstracje kończące się ulicznymi burdami. Pomnik ten wówczas był otaczany kordonem ZOMO-wców mających na celu udaremnienie złożenia choćby najmniejszej wiązanki kwiatów. ...niejedna nawet stara babcia aczkolwiek krzepka dostała wówczas pałą przez grzbiet.zwiń

    Autor komentarza nie dodał zdjęcia
    ciekawe to jest

    Polak (gość)

    Zgłoś naruszenie treści / 48 / 43

    widac ze atmosfera przed stanem wojennym byla naprawde podobna do tej z 1956 roku gdzie wladza jest jakby bardziej nasza ale coz... pozniej stalo sie inaczej.

    Witaj majowa jutrzenko.

    Najnowsze wiadomości

    Zobacz więcej

    Najczęściej czytane

    O tym się mówi

    Wideo