MKTG SR - pasek na kartach artykułów

Zamek w Janowcu zostanie odbudowany? Najpierw ma zostać oddzielną instytucją kultury

Jakub Sarek
Jakub Sarek
Wyodrębnienia z Muzeum Nadwiślańskiego w Kazimierzu Dolnym Zamku w Janowcu i utworzenia na jego bazie nowej instytucji chce samorząd województwa lubelskiego. Na środowej sesji sejmiku radni powiedzieli "tak" uchwale intencyjnej w tej sprawie. Rajcowie snują plany o odbudowie obiektu. - To mrzonka na użytek polityczny - ocenia Filip Jaroszyński, były kierownik Zamku w Janowcu.
Wyodrębnienia z Muzeum Nadwiślańskiego w Kazimierzu Dolnym Zamku w Janowcu i utworzenia na jego bazie nowej instytucji chce samorząd województwa lubelskiego. Na środowej sesji sejmiku radni powiedzieli "tak" uchwale intencyjnej w tej sprawie. Rajcowie snują plany o odbudowie obiektu. - To mrzonka na użytek polityczny - ocenia Filip Jaroszyński, były kierownik Zamku w Janowcu. Małgorzata Genca
Wyodrębnienia z Muzeum Nadwiślańskiego w Kazimierzu Dolnym Zamku w Janowcu i utworzenia na jego bazie nowej instytucji chce samorząd województwa lubelskiego. Na środowej sesji sejmiku radni powiedzieli "tak" uchwale intencyjnej w tej sprawie. Rajcowie snują plany o odbudowie obiektu. - To mrzonka na użytek polityczny - ocenia Filip Jaroszyński, były kierownik Zamku w Janowcu.

Muzeum Nadwiślańskie w Kazimierzu Dolnym to instytucja podległa samorządowi województwa lubelskiego, która posiada obecnie sześć oddziałów. Jednym z nich jest Zamek w Janowcu. To obiekt wzniesiony na początku XVI wieku i rozbudowywany do XVIII wieku, który był siedzibą magnackich rodów Firlejów, Tarłów i Lubomirskich.

Władze województwa chcą, by Zamek w Janowcu stał się oddzielną instytucją kultury. Na środowej sesji Sejmiku Województwa Lubelskiego radni dali "zielone światło" uchwale o zamiarze stworzenia takiej placówki. Jak czytamy w dokumencie, jej powołanie jest podyktowane "troską o zachowanie w jak najlepszym stanie dawnej siedziby rodu Firlejów, Tarłów i Lubomirskich, w związku z działaniami zmierzającymi do rewitalizacji zabytkowej tkanki Zamku w Janowcu oraz planami rozwoju Zamku w oparciu o jego bogatą historię i tradycje, mając na względzie rozwój Zamku jako silnego ośrodka kulturalnego".

Pomysł ten krytycznie ocenia Filip Jaroszyński, były kierownik Zamku w Janowcu.

- Muzeum Nadwiślańskie w Kazimierzu Dolnym w takim kształcie, w którym od jest budowane od sześciu dekad przez pokolenia muzealników, a stworzone przez Jerzego Żurawskiego jest komplementarnym tworem. Każda próba rozłączania oddziałów i tworzenia czegoś nowego, czy instytucji kultury, jest działaniem, któremu trudno przyklasnąć. Mam powody przypuszczać, że to przykrywka do tego, żeby z zamku stworzyć firmę produkującą wino, do czego pan marszałek dąży. To byłoby zaprzeczeniem wieloletniej pracy, pomysłów i zaangażowania wielu osób w tworzenie w Janowcu oddziału muzeum i włożonych w to publicznych pieniędzy - uważa Jaroszyński.

Przypomnijmy, że w październiku 2023 r. sejmik (w którym podobnie jak obecnie większość ma PiS) powiedział "tak" uchwale intencyjnej o podzieleniu Muzeum Nadwiślańskiego w Kazimierzu Dolnym i utworzenia Muzeum w Janowcu. Wtedy mówiło się m.in. o powstaniu centrum winiarstwa polskiego. Chodzi o nawiązanie do wieloletnich tradycji winiarskich w Małopolskim Przełomie Wisły.

- Chcemy budować markę Janowca. Zależy nam na rewitalizacji starych winnic i stworzeniu produktu, który pozwoli na to, by Janowiec stał się stolicą winiarstwa polskiego – tłumaczył wtedy Jarosław Stawiarski, marszałek woj. lubelskiego. I dodał, że celem jest ściągnięcie do Janowca „miliona turystów”.

Włodarz regionu wskazywał wówczas, że pomysł związany z powstaniem centrum winiarstwa polskiego nie jest nowy.

- To jest esencja tego, co w 2012 roku planowały ówczesne władze województwa. Obecny zarząd chce tylko to kontynuować. W tym jest przyszłość – oceniał jesienią Jarosław Stawiarski.

Jak podawał portal Jawny Lublin, samorząd województwa przesłał do oceny Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego projekt statut planowanej instytucji. Nie uzyskał on jednak akceptacji resortu m.in. ze względu na to, że "planowane aktywności noszą znamiona działalności gospodarczej i to w obszarze zakazanym dla władzy publicznej, a pozorowanej jako działalność kulturalna w obszarze muzealniczym, której konstytutywną częścią jest gromadzenie i ochrona zbiorów".

- Po konsultacjach przeprowadzonych z MKiDN uzgodnione wersje projektów statutów Muzeum Nadwiślańskiego w Kazimierzu Dolnym oraz Muzeum Zamek w Janowcu ponownie skierowano do uzgodnienia z Ministrem w dniu 8 lutego
2024 r. Do chwili obecnej Ministerstwo nie odpowiedziało na wniosek dotyczący uzgodnionych już statutów - czytamy w uzasadnieniu przyjętej przez sejmikowych radnych uchwały, w której Zamek w Janowcu występuje już bez szyldu "muzeum".

O przyczyny takiej decyzji pytał na sesji radny Paweł Kurek (Trzecia Droga)

- Ten zmieniony zapis niepokoi środowiska naukowe i muzealnicze, a także mieszkańców woj. lubelskiego. Jest wśród nich uzasadniona obawa, że sprawi to, że ranga tego obiektu znacznie spadnie, a nasza spuścizna historyczna i kulturowa zostanie w pewien sposób okaleczona. A to nie wpłynie pozytywnie na walory turystyczne Janowca - wskazywał Kurek.

- To uchwała o zamiarze utworzenia instytucji, nie o jej utworzeniu. Po przyjęciu tej uchwały uruchamia się proces konsultacji społecznych (mają one zostać przeprowadzone w lipcu i sierpniu - dop. red.), a następnie przygotowania do sformułowania projektu o utworzeniu uchwały (ma to nastąpić jesienią 2024 r. - dop. red.). Skąd zmiana koncepcji z muzeum na instytucję kultury? Ministerstwo milczy od czterech miesięcy, a my chcemy przyspieszyć działanie - odpowiadał Lech Sprawka (PiS).

Radny Zbigniew Wojciechowski (PiS) rzucił propozycję, "aby zamku w Janowcu nie pozostawiać w ruinie, a go odbudować"

- Zwłaszcza, że mamy bogatą ikonografię. Jedną z piękniejszych propozycji odbudowy jest rekonstrukcja wyglądu zamku z końca XVII wieku przy udziale architekta Tylmana z Gameren. Ten zamek, jeśli zostanie odbudowany, mógłby przyjmować głowy państw, królów, premierów. Tam będą mogłyby odbywać się ważne okolicznościowe wizyty - przekonywał były wicemarszałek województwa.

Wtórował mu Piotr Breś, wicemarszałek woj. lubelskiego.

- Jeśli nie wiadomo, kiedy będzie decyzja od ministerstwa, to pozwólcie państwo, żeby zarząd województwa rozpoczął proces, aby te ruiny zostały wyremontowane. Macie państwo przykład Pałacu Potockich w Radzyniu Podlaskim, że się da.

Ten pomysł za "mrzonkę na użytek polityczny i bzdurę" uznaje Jaroszyński.

W jego opinii z przyczyn finansowych i proceduralnych odbudowa zamku jest "absolutnie nierealna".

- Nie ma możliwości, zgodnie z standardami konserwatorskimi i dokumentami o charakterze związanym z ochroną zabytków i dziedzictwa narodowego, na odbudowę takiego obiektu, o którym nie wiemy jak wyglądał. Nie mamy projektów architektonicznych, nie zachowała się wiarygodna ikonografia. Wprawdzie istnieją przekazy, głównie XIX-wieczne, ale nie ma rysunków wnętrza zamku, detali, które mogłyby posłużyć do odbudowy zamku - wskazuje.

I dodaje:

- Do kosza chce się wyrzucić lata badań i ustaleń, że zamku odbudować się nie da. Nie ma żadnych dokumentów i programów uzgodnionych z konserwatorem, które pozwoliłby na takie prace. Obowiązujący program dla zamku przedstawia to tzw. trwała ruina, czyli zabezpieczenie zamku z częściową odbudową w stanie pozwalającym na utrzymanie obiektu i udostępnienie go zwiedzającym z wiodącą funkcją muzealną.

Zwraca też uwagę na inną rzecz.

- Jeżeli Zamek w Janowcu będzie instytucją kultury, to organ prowadzący, czyli marszałek, sam będzie ustalał statut i kierunki działań placówki. W tym przypadku nie będzie żadnego nadzoru ze strony kompetentnych pracowników Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego. A skoro decydenci rozpoczynają rozdzielanie Janowca od muzeum od tak niekompetentnych pomysłów, jak odbudowa zamku, to strach się bać co będzie dalej - komentuje.

emisja bez ograniczeń wiekowych
Wideo

Szczyt NATO. Ogromne wsparcie dla Ukrainy

Dołącz do nas na Facebooku!

Publikujemy najciekawsze artykuły, wydarzenia i konkursy. Jesteśmy tam gdzie nasi czytelnicy!

Polub nas na Facebooku!

Dołącz do nas na X!

Codziennie informujemy o ciekawostkach i aktualnych wydarzeniach.

Obserwuj nas na X!

Kontakt z redakcją

Byłeś świadkiem ważnego zdarzenia? Widziałeś coś interesującego? Zrobiłeś ciekawe zdjęcie lub wideo?

Napisz do nas!

Polecane oferty

Materiały promocyjne partnera
Wróć na kurierlubelski.pl Kurier Lubelski