Dwie twarze Komornickiej w Scenie Prapremier InVitro

Sylwia Hejno
Anita Sokołowska wcieli się w rolę Własta/Komornickiej. Zdjęcie z próby
Anita Sokołowska wcieli się w rolę Własta/Komornickiej. Zdjęcie z próby Małgorzata Genca
"Śledztwo teatralne" - tak określa próbę scenicznego portretu Marii Komornickiej Weronika Szczawińska, autorka dramatu "Komornicka. Biografia pozorna". Spektakl w reżyserii Bartka Frąckowiaka będzie miał premierę 24 lutego w Scenie Prapremier InVitro.

Spaliła sukienkę, obcięła włosy i kazała sobie wyrwać zęby. W 1907 roku młodopolska poetka przeszła metamorfozę. Z Marii Komornickiej zmieniła się w Piotra - Odmieńca - Własta i konsekwentnie żądała od otoczenia, aby zwracano się do niej w formie męskiej. Że nerwy miała niestabilne (podczas jednej z eskapad próbowała bez sukcesu utopić się w Wiśle), to trzydzieści lat życia spędziła w rodzinnym Grabowie w charakterze wariatki. "Dziwię się, że robisz mi wyrzuty o spódnicę. Nie zasługuję na to. Co do bluzki, to za ciasna" - pisała do matki z zakładu obłąkanych. I do dziś nie ma zgody czy była faktycznie szalona czy transseksualna. Taka biografia to niemal gotowy materiał na skandalizujący scenariusz.

- Warstwa skandaliczna obchodziła mnie najmniej - odcina się Bartek Frąckowiak - Owszem, najłatwiej byłoby skupić się na niej. Ale mnie interesowała złożona tożsamość Komornickiej- jako artystki, kobiety, mężczyzny, osoby wpisanej w określony kontekst kulturowy. W spektaklu różne fragmenty jej życia przeplatają się. Nie szukamy prawdy o Marii Komornickiej, która uzurpowałaby sobie prawo do jedynej słusznej biografii. Raczej zderzamy różne domysły - tłumaczy.

Bardziej męska, czy bardziej kobieca (czy ostatecznie przekroczyła bariery płci, czy nie - to też sprawa dyskusyjna), Maria Komornicka była wybitną autorką i krytyczką. Od razu poznała się na twórczości Irzykowskiego czy Conrada. - To, czy mówiła "łam" czy "łem" to sprawa drugorzędna -podkreśla Weronika Szczawińska. - Przeżyła dwa życia - kobiety i mężczyzny i jej biografia powinna zwierać doświadczenie obu płci.

W spektaklu nie będzie zatem jednego określonego momentu transformacji, w którym Komornicka przybiera męską tożsamość. Obok twórczości, płeć pozostaje jednak jednym z najbardziej fascynujących wątków w życiu pisarki, które może stanowić materiał do współczesnych gender studies. Do matki pisała na przykład tak: "Mój niedorozwój płciowy nie jest powodem dręczenia mego ducha, który jest zdrowy i potrzebuje pola działania. Nieświadomość nie jest obłędem".

Była współautorką "Forpoczty", dzieła programowego dla polskiego modernizmu. Pomimo tego, zapomniano o niej już za życia. Podobno Boy, pisząc leksykon młodopolskiej poezji dopytywał się o datę jej śmierci, podczas gdy Komornicka miała wtedy 62 lata. Tym bardziej warto o niej przypomnieć.

Warsztaty Kultury, 24 lutego, godz. 19, ul. Popiełuszki 5


Nasze serwisy:
Serwis gospodarczy - Wybierz Lublin
Serwis turystyczny - Perły i Perełki Lubelszczyzny
Serwis dla fanów spottingu i lotnictwa - Samoloty nad Lubelszczyzną
Miasto widziane z samolotu - Lublin z lotu ptaka
Nasze filmy - Puls Polski


Codziennie rano najświeższe informacje z Lublina i okolic na Twoją skrzynkę mailową.
Zapisz się do newslettera!

Wideo

Komentarze

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Dodaj ogłoszenie