O zburzonych cerkwiach na Chełmszczyźnie i Podlasiu (ZDJĘCIA)

Magdalena Czarnota
Kryłów www.cerkiew1938.pl/krylow.html
W poniedziałek o godzinie 18 w Wojewódzkiej Bibliotece Publicznej im. Hieronima Łopacińskiego odbędzie się prezentacja książki "Akcja burzenia cerkwi prawosławnych na Chełmszczyźnie i Południowym Podlasiu w 1938 roku - uwarunkowania, przebieg, konsekwencje". To pierwsza książka monograficznie ujmująca ten temat.

Z dr. Grzegorzem Kuprianowiczem, rozmawia Magdalena Czarnota

Właśnie ukazała się książka pod pana redakcją "Akcja burzenia cerkwi prawosławnych...". Czy to pierwsza taka monografia?
Wcześniej pojawiały się różne publikacje podejmujące również ten temat. Jest to jednak pierwsza praca zbiorowa monograficznie go ujmująca.

Dlaczego zajął się Pan problematyką burzenia cerkwi w 1938 roku?
Do niedawna była ona mało zbadana, a tym bardziej nie funkcjonowała w świadomości historycznej społeczeństwa, chociaż jest niezwykle ważna. Te wydarzenia były przecież jedną z najczarniejszych kart w dziejach II Rzeczypospolitej: w czasie pokoju państwo przeprowadziło represje wobec własnych obywateli stosując kryterium etniczno-narodowościowe i wyznaniowe, zmuszało swych obywateli do zmiany wyznania oraz porzucenia ojczystej kultury i języka.

Państwo dokonywało burzenia świątyń na skalę masową, w ciągu zaledwie dwóch miesięcy spotkało to 127 cerkwi, kaplic, domów modlitwy.
Akcja burzenia cerkwi na Chełmszczyźnie i południowym Podlasiu w 1938 roku była częścią szerszego procesu, tzw. akcji polonizacyjno-rewindykacyjnej, która trwała od końca 1937 roku do lata 1939 roku. Celem tej akcji była zmiana oblicza wyznaniowego i kulturowego tych ziem i zmuszenie ukraińskiej ludności prawosławnej do przejścia na katolicyzm i przyjęcia kultury polskiej.

Czy spotykał się pan z opiniami usprawiedliwiającymi tę akcję?
Zdarzają się niestety takie próby. Jednak wymowne wydają się tutaj słowa Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, śp. Lecha Kaczyńskiego, skierowane do organizatorów i uczestników obchodów 70. rocznicy akcji burzenia cerkwi prawosławnych na Chełmszczyźnie i południowym Podlasiu w październiku 2008 roku: "Ówczesne działania władz państwowych nie mieszczą się w standardach cywilizacyjnych i demokratycznych nie tylko obowiązujących dzisiaj, ale również w tych wówczas powszechnie w Polsce uznawanych".

Jak gromadził pan materiały?
Inspiracją dla przygotowania książki stała się konferencja naukowa, która odbyła się w Chełmie w 2008 roku jako element obchodów 70. rocznicy tych wydarzeń. Rok 2008 był przełomowy dla przywołania pamięci o tych wydarzeniach w świadomości społecznej. Zwieńczeniem książki jest zresztą kronika tych obchodów.

Czy planuje pan wydanie kolejnych edycji tomu?
Planowane są raczej nowe publikacje, prezentujące wyniki dalszych badań na ten temat, a także wydawnictwa źródłowe.

Do kogo przeznaczona jest ta publikacja?
Książka skierowana jest przede wszystkim do naukowców, ale także do wszystkich zainteresowanych problematyką dziejów Kościoła prawosławnego w XX wieku, historią stosunków polsko-ukraińskich czy przeszłością Chełmszczyzny i Podlasia. Bez wiedzy o tych wydarzenia nie da się zrozumieć złożonej historii XX wieku.

***

Cerkiew pw. Przemienienia Pańskiego w Kryłowie została zniszczona w lipcu 1938 r. podczas akcji burzenia cerkwi prawosławnych na Chełmszczyźnie i Południowym Podlasiu. Była jedną ze 127 świątyń, które zniknęły wówczas z powierzchni ziemi.

Według relacji świadków - ze względu na wielkość świątyni - jej burzenie trwało przez kilka tygodni. Przypadek tej cerkwi jest wyjątkowy, gdyż zachowała się dość dokładna dokumentacja fotograficzna pokazująca proces burzenia, można ją obejrzeć w serwisie internetowym: www.cerkiew1938.pl/krylow.html.


Nasze serwisy:
Serwis gospodarczy - Wybierz Lublin
Serwis turystyczny - Perły i Perełki Lubelszczyzny
Serwis dla fanów spottingu i lotnictwa - Samoloty nad Lubelszczyzną
Miasto widziane z samolotu - Lublin z lotu ptaka
Nasze filmy - Puls Polski


Codziennie rano najświeższe informacje z Lublina i okolic na Twoją skrzynkę mailową.
Zapisz się do newslettera!

Wideo

Komentarze 11

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

a
andsol

Zawsze te same banialuki: opowiedz jak to wyglądało z drugiej strony, jeśli nie opowiesz, to Twoja relacja jest krecią robotą, opłaconą przez wrogie pieniądze, żeby odebrać nam nasze ziemie. Prawie tak to dobre jak wymóg, żeby Nowy Testament zawierał opis wszystkich religii poprzedzających pojawienie się Jezusa.

W artykule mowa jest o obrzydliwym i kretyńskim działaniu państwa zwanego Rzeczpospolitą, w odniesieniu do jednej ze swoich mniejszości. Oczywiści tarcia i spięcia i zbrodnie zawsze tam istniały, silni eksploatowali słabych aż do ostatnich sił. Ale w Rp II to rząd wdał się w takie niegodne działania.

a
az

podziemia niepodległościowego, to od razu musi pisac o Werwolfie? To interesujący przyczynek naukowy. Długo nad tym myślałeś? A jak o zwycięstwie Sobieskiego, to koniecznie i o Potopie?

L
Longin P.

Jeśli Lipiny Górne, Chmielek i Księżpol to "Południowa Chełmszczyzna" no gratuluję zagrywki propagandowej.
Jakoś z artykułu nie wynika, co wcześniej wyprawiano (w czasach zaborów) z kościołami rzymskokatolickimi i cerkwiami greckokatolickimi. Może w książce u p. Kuprianowicza o tym przeczytamy?
(Nie znaczy to, że popieram palenie cerkwi, tak jak nie popieram bestialskiego mordowania bezbronnych cywilów - dzieci, kobiet, starców - co było największym "osiągnięciem patriotycznym" upowców, bulbowców banderowców itp. zbrodniarzy z czasów II wojny światowej. Kiedy Ukraińcy nazwą ludobójstwem rzezie na Polakach, Żydach, Czechach i ich pobratymcach).
Natomiast oczywistym jest, że akcja z lat 1938/39 była haniebna. No ale "znaj proporcjum mocium panie". Wyizolowanie tych działań z pewnego kontekstu historycznego - to nadużycie.

W
Wiercieński

Wszystko fajnie, tylko dlaczego takie zjawiska rozpatruje się w oderwaniu od tego co robiły władze carskie w odniesieniu do Chełmszczyzny, a czego ukoronowaniem było utworzenie w 1913 roku guberni chełmskiej z części lubelskiej i siedleckiej? A mówiąc o cerkwi nie sposób nie wspomnieć o tym, że po roku 1875 grekokatolików przymusowo nawracano nie na katolicyzm, tylko na prawosławie. I że prawosławie było, w ramach polityki caratu, religią antypolską.

k
kibicuje_Chińczykom

jeśli nienawiść Ukraińców zapoczątkowała akcja burzenia cerkwi w 1938, to w 1934 ministra Pierackiego zamordowano zapewne z miłości. Tu nie ma winy, tu była i jest walka kultur i cywilizacji, jak wszędzie na obszarach ich styku, pojęcie winy to czysta abstrakcja dla pustych dysput.

d
dr Marco

Czy aby to burzenie nie zapoczątkowało nienawiści Ukraińców?
I nie ma tu winy Kościoła kat, który Wschód i Rosję zawsze traktował jako teren "misyjny"?

k
kibicuje_Chińczykom

jeden z oficjalnych szefów lubelskiej ukraińskiej V kolumny, gratulujemy publikacji, panie doktorze, mamy nadzieję, że polski chleb smakuje panu niezmiennie a polskie banknoty wypłacane przez polską uczelnię pomagają panu i pana kolegom w działalności. Mam nadzieję, że za jakiś czas, dzięki działalności takich pionierów, "rdzennie ruskie ziemie" między Bugiem a Wieprzem powrócą do ukraińskiej macierzy, z lachami, lub bez nich...Chruszczow śmieje się zza grobu.

j
ja

cerkiew była i będzie narzędziem rusyfikacji, obecnie powstają cerkwie tam gdzie jest nawet dwóch parafian, więc skąd się biorą na to pieniądze, proponuję wyzbyć się złudzeń w tym zakresie

a
anula

Każdy pisze o tym co go interesuje. Akurat pan Kuprianowicz od dawna zajmuje się tą tematyką i ma sporą wiedzę na ten temat.

x
xxl

Jak Pan Kuprianowicz opisze burzenie katolickich kościołów i klasztorów w Ukrainie to będzie uczciwie. Teraz ten Pan gra do jednej bramki wykorzystując wolność słowa w Polsce i ok. Czekam zatem na uczciwa monografię o drugiej stronie.

Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3