Środa z Instytutem Europy Środkowej: Ukraińska Cerkiew Prawosławna Patriarchatu Moskiewskiego w obliczu zagrożenia rozłamem

Andrzej Szabaciuk
Udostępnij:

Pełnowymiarowy atak rosyjski na Ukrainę spowodował reakcję praktycznie wszystkich wspólnot wyznaniowych, które jednoznacznie potępiły działania Kremla i skrytykowały samego Władimira Putina. UCP PM nie była pod tym względem wyjątkiem. Metropolita kijowski Onufry potępił rosyjski atak zbrojny. Wielu hierarchów cerkiewnych zajęło podobną postawę, a w 17 z 53 diecezji UCP PM w Ukrainie przestano wspominać w czasie liturgii patriarchę Cyryla. Narastająca krytyka w łonie UCP PM wynikała m.in. ze zmasowanych ataków na majątek cerkiewny. W sumie w toku agresji zniszczono ponad 100 świątyń UCP, w tym jedną z najważniejszych świątyń ukraińskich – ławrę Świętogórską.

27 maja zwołano sobór UCP. Ze względu na pośpiech i brak pełnej reprezentacji duchowieństwa, część księży prawosławnych odmawia soborowi kanonicznego charakteru. Kluczowe zmiany wprowadzone w czasie soboru dotyczyły statutu UCP PM. W nowej jego redakcji podkreślono „samodzielny i niezależny” charakter Cerkwi i usunięto z dokumentu wszystkie wzmianki o Rosji i Rosyjskiej Cerkwi Prawosławnej. Krytycy tych zmian podkreślali, że nie wprowadziły one niczego nowego, gdyż w 1990 r. patriarcha Aleksy II podjął decyzję o przekształceniu ukraińskiego egzarchatu w samorządną Cerkiew, która pozostawała w kanonicznej jedności z Patriarchatem Moskiewskim, a nowa redakcja statutu nie odnosiła się do zerwania kanonicznej więzi z Moskwą ani nie wspominano w niej o autokefalii.

Wiele kontrowersji budzi kwestia podniesionego w czasie synodu UCP „braku zaufania” do patriarchy Cyryla. Propozycja metropolity Onufrego wywołała skandal, za którym stało środowisko duchownych skupione wokół prorosyjskiego oligarchy – diakona Wadyma Nowinskiego. Sam oligarcha w trakcie dyskusji miał podnieść głos na metropolitę, co spotkało się z aplauzem części duchowieństwa. W konsekwencji fraza o „braku zaufania” zastąpiona została sformułowaniem o „braku zgody”.

Zwołanie synodu stanowiło próbę zażegnania rozłamu, jednak szanse powodzenia tych działań są niewielkie. Widoczne są dwa nurty: jeden optuje za zbliżeniem z Rosją, drugi za autokefalią. Zwolennicy ubiegania się o autokefalię od Moskwy mają świadomość, że możliwości realizacji tego planu są niewielkie, podobnie jak w przypadku autokefalii od patriarchy konstantynopolitańskiego Bartłomieja. Mało prawdopodobne jest również zjednoczenie UCP i CPU.

29 maja metropolita Onufry po raz pierwszy w czasie liturgii nie wspomniał patriarchy Cyryla. Jednak ten symboliczny gest nie spotkał się ze zrozumieniem większości duchowieństwa prawosławnego UCP, oczekującego bardziej stanowczych kroków czy wręcz jednoznacznego zerwania z Moskwą. Dalsze losy UCP będą w dużej mierze zależały od postępów rosyjskiej agresji. Zarówno skuteczne powstrzymanie rosyjskiej ofensywy, jak i zmuszenie Ukrainy do kapitulacji niesie ze sobą poważne zagrożenia co do dalszego funkcjonowania UCP. Patriarchat Moskiewski oficjalnie dystansuje się od postanowień synodu UCP, jednak decyzja synodu Rosyjskiej Cerkwi Prawosławnej z 7 czerwca br. o bezpośrednim podporządkowaniu eparchii krymskich Moskwie jest wyraźnym ostrzeżeniem. W przyszłości utrzymanie stanu zawieszenia między Rosją i Ukrainą będzie niemożliwe. Podobnie jak niezwykle trudne będzie powstrzymanie dalszych rozłamów w UCP.

Więcej informacji i aktualnych komentarzy na stronie internetowej Instytutu Europy Środkowej w Lublinie: www.ies.lublin.pl.

Dr Andrzej Szabaciuk, starszy analityk w Zespole Europy Wschodniej Instytutu Europy Środkowej w Lublinie

Dołącz do nas na Facebooku!

Publikujemy najciekawsze artykuły, wydarzenia i konkursy. Jesteśmy tam gdzie nasi czytelnicy!

Polub nas na Facebooku!

Dołącz do nas na Twitterze!

Codziennie informujemy o ciekawostkach i aktualnych wydarzeniach.

Obserwuj nas na Twiterze!

Kontakt z redakcją

Byłeś świadkiem ważnego zdarzenia? Widziałeś coś interesującego? Zrobiłeś ciekawe zdjęcie lub wideo?

Napisz do nas!
Materiały promocyjne partnera

Jak żołnierz dawca ratuje ludzkie życie

Komentarze

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Więcej informacji na stronie głównej Kurier Lubelski
Dodaj ogłoszenie